Beurs dwingt fusies van achterblijvers af

De bezemwagen van de Amsterdamse effectenbeurs heeft steeds minder slecht presterende fondsen voor zich. Wie er niet in slaagt het tempo van de beursthermo- meter bij te houden verzint een list. Afstappen of een combine met een ander fonds. Zoals Pakhoed en Van Ommeren die gisteren voor elkaar kozen.

ROTTERDAM, 3 MAART. Het voorspellen van fusies of overnames begint een sport te worden. Kijk welke beursfondsen sterk onder het gemiddelde van de beurs presteren en zoek er een kandidaat uit dezelfde branche bij. Als dat bedrijf zijn aandeelhouders de laatste jaren ook weinig heeft geboden, is een fusie of overname bijna zeker. Bedenk dat ontkenningen niets meer zeggen: tot vorige maand dachten ook Gist-brocades, KBB en KNP BT ongeschonden en zelfstandig verder te kunnen.

Ook gisteren was het weer raak waardoor het motto 'maandag fusiedag' in ere wordt gehouden. De concurrenten Pakhoed en Van Ommeren maakten bekend de handen ineen te slaan. Jarenlang hebben de directieleden van de havenbedrijven de buitenwereld uitgelegd waarom een fusie uitgesloten was. Slecht voor de Rotterdamse haven, slecht voor de bedrijven en slecht voor de aandeelhouders, aldus C. van den Driest van Van Ommeren tot voor kort. Tijdens een toelichting op de fusie stelde de bestuursvoorzitter nog steeds zijn twijfels te hebben. Waarschijnlijk niet over het belang van de aandeelhouder, want het fusienieuws werd gisteren enthousiast op het Damrak ontvangen.

Dat mocht ook wel want in het afgelopen jaar werd zowel Van Ommeren als Pakhoed matig door de belegger gewaardeerd. In het laatste jaar deden de aandelen van Pakhoed het met een koersstijging van 16 procent nog redelijk, maar Van Ommeren zag (vóór de positieve reactie op het fusienieuws) de koers met slechts 3 procent toenemen. En dat in een jaar waarin de beursindex met bijna 50 procent steeg. Toen zelfs aan het begin van het jaar positief bijgestelde winstverwachtingen de koers niet blijvend op een hoger niveau zetten, bleef voor de havenfondsen maar één oplossing over: een fusie, die het aandeel Van Ommeren in één dag meer impuls gaf dan het rendement in de laatste twaalf maanden.

De twee havenfondsen sluiten voorlopig een lange rij van slecht presterende beursfondsen die hun bakens moesten verzetten om aan de druk van de belegger te ontkomen. KNP BT, KBB en Gist-brocades gingen de Rotterdamse bedrijven in de afgelopen twee weken voor. Het tempo op de beurs konden zij niet bijhouden en dus werd de koers (letterlijk) verlegd.

Gist-brocades maakte vorige week bekend onderdak te gaan zoeken bij het chemieconcern DSM. Volgens het Delftse biotechnologiebedrijf ontbraken de financiële middelen om alle ideeën van de onderzoekers uit te voeren. De belegger had de moed al verloren toen de prijzen voor de penicilline vorig jaar zomer daalden. Het hoogtepunt van toen (een koers van 80 gulden) heeft het fonds nooit meer gehaald. Voor de belegger in Gist zit er niets anders op dan bij het DSM-loket 66 gulden op te halen. Deels wordt dit bedrag uitgekeerd in aandelen van het Limburgse concern en het is de vraag of de Gist-aandeelhouder daar blij mee is: het aandeel DSM bevindt zich ondanks het overnamenieuws nog altijd rond het koersniveau van een jaar geleden. Nog een paar jaar slechte prestaties op de beurs en ook DSM moet geloven aan overnamegeruchten. Interesse van Akzo Nobel misschien?

Natuurlijk volgen dan de verklaringen van DSM dat zoiets nooit zal en kan gebeuren. Vergelijkbaar met de woorden van Gist-president H. Scheffer die nooit iets moest hebben van een overname door DSM. Of met de ontkenningen van Arie Maas van KBB die een hechte relatie door concurrent Vendex categorisch uitsloot tot hij drie weken geleden de overname door de erfvijand bekend moest maken. Ook voor Maas werd de druk van de belegger blijkbaar te hoog. De markt liet weten weinig vertrouwen te hebben in de zoveelste sanering bij het koninklijke detailhandelsconcern. De aandeelhouder van KBB, die voor het overnamebod van Vendex een jaarrendement boekte van minder dan 7 procent, kan zich binnenkort voor een premie van 15 procent bovenop de beurskoers bij het loket van Vendex melden.

De beleggers van KBB en Gist-brocades weten waar ze aan toe zijn: hun bedrijf wordt definitief uit de koers genomen. Voor KNP BT is de spanning nog niet voorbij. Ruim twee weken geleden maakte de interimleiding bekend dat het distributie- en verpakkingsconcern opgesplitst zal worden, nadat eerst al de papieractiviteiten met de nodige boekverliezen de deur uit zijn gedaan.

Sinds de geruchten over het splitsen de ronde doen, kan niemand klagen over het koersverloop: het voornemen om de fusie (KNP, BT en VRG) uit 1993 terug te draaien, zorgde in ruim twee maanden voor een stijging van 26 procent. Over die periode heeft zelfs de AEX-index (plus 18 procent) het nakijken gehad.

Wie gaat de komende dagen een verrassende fusie of verkoop aankondigen om aan de druk van de aandelenmarkt te ontsnappen? Mogelijk het dranken- en voedingsconcern BolsWessanen dat met zijn koers stevig op het niveau van twee jaar geleden is blijven zitten. Op deze - in de ogen van de markt - mislukte fusie heeft de beursindex geen vat gekregen: de AEX is in twee jaar ruim verdubbeld. Morgen publiceert het bedrijf de jaarcijfers en menig aandeelhouder hoopt erop dat het voedingsconcern inmiddels een koper voor de drankenpoot heeft gevonden.

Ook bedrijven als Sphinx (sanitair), bierbrouwer Grolsch en het transportconcern Nedlloyd hebben al maanden geleden de kopgroep van de beurs uit het oog verloren. Nedlloyd bijvoorbeeld heeft in vergelijking met een jaar geleden bijna 20 procent aan waarde moeten inleveren. Deze achterblijvende beursfondsen hebben één ding gemeen: binnen Nederland zal het niet gemakkelijk worden om een fusiepartner te vinden. Een buitenlandse overname ligt meer voor de hand maar dat is weer minder aantrekkelijk voor (de leiding van) het bedrijf. Wie garandeert immers een plaatsje in de raad van bestuur van de koper? Voordat dit vooruitzicht wordt opgegeven, moet de druk van de belegger nog wat groter worden.