VVD zwijgt over mogelijk premierschap; Kritiek op uitspraak Kok

DEN HAAG, 2 MAART. VVD-leider Bolkestein reageert vooralsnog niet op de stellingname van PvdA-premier Kok, dat deze geen premier wil zijn in een tweede paarse kabinet als de VVD na de Kamerverkiezingen de grootste partij wordt.

Andere partijen hebben kritisch gereageerd op de uitlatingen van de PvdA-leider zo vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen.

Bolkestein vindt het “niet opportuun” in te gaan op het standpunt van Kok, zo verklaarde zijn woordvoerder desgevraagd. “Wij zien wel in de formatie hoe die zaken lopen.” Vice-premier en tweede man binnen de VVD, Dijkstal, noemde de opstelling van Kok in het weekeinde “logisch”. Dijkstal gaat er vanuit dat de VVD de premier levert als zij de grootste partij wordt. VVD-leider Bolkestein suggereerde eerder dat het “denkbaar” zou zijn dat Kok premier zou worden als de VVD net iets groter wordt dan de PvdA.

Kok zei daarvan afgelopen vrijdag dat hij “geen genadebrood” wilde eten. Volgens hem zou de VVD concessies eisen voor het regeringsprogramma als zij de PvdA, als tweede partij binnen de coalitie, het premierschap zou laten. D66-leider Borst toonde zich verbaasd over de aankondiging van Kok, die hij vrijdagavond deed in het wekelijkse televisiegesprek als minister-president. “Ik kan mij niet herinneren dat wij in het kabinet hebben besloten dat Wim Kok geen premier wordt als de PvdA niet de grootste partij wordt”, zei ze. Fractieleider Rosenmöller van GroenLinks ziet in de uitlatingen van Kok “ideeënarmoede”.

Volgens Kok moet de hoofdvraag bij de Kamerverkiezingen zijn welke partij de grootste wordt. “Die partij kan het beste zelf de premier leveren en maak daar niet een ingewikkelde koppelverkoop van”, benadrukte hij gisteren in een interview voor Radio-1.

De VVD zou op dit moment bij verkiezingen voor de Tweede Kamer nipt de grootste partij worden. De partij scoort in opinieonderzoeken net iets beter dan de PvdA, 40 om 39 zetels. Dit blijkt uit onderzoek dat het bureau Inter/View afgelopen week uitvoerde. De peiling voorspelt de VVD, vergeleken met de Tweede-Kamerverkiezingen van vier jaar geleden, een winst van 9 zetels; de winst van de PvdA blijft beperkt tot 2 zetels. Een week eerder stond de VVD op 41 zetels en de PvdA op 38. D66 staat op 11 zetels, 2 minder dan een week eerder, en 13 minder dan de partij nu in de Tweede Kamer bezet. Het CDA, de grootste oppositiepartij, blijft schommelen rond de 30 zetels, 4 minder dan de partij er nu heeft in de Tweede Kamer.

De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen van overmorgen zal waarschijnlijk lager uitvallen dan vier jaar geleden. Volgens onderzoek van het bureau Inter/View zal de opkomst schommelen tussen de 57 en 63 procent; bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1994 was de opkomst 64,5 procent.

Hetzelfde onderzoek voorspelt dat de VVD de grote winnaar wordt bij de raadsverkiezingen. De partij zal tussen de 23 en 28 procent van de stemmen behalen, 5 à 10 procent meer dan bij de gemeenteraadsverkiezingen van vier jaar geleden. De partij komt daarmee fors hoger uit dan de andere grote partijen, CDA en PvdA.

CDA en PvdA zullen ongeveer gelijke aanhang trekken als de lokale partijen. De plaatselijke groeperingen komen volgens de prognose uit tussen de 18 en 24 procent (tegen 16 in '94).