Onthaaste kunst van scholieren

Vier dagen lang werkte de kunstenaar David Bade met middelbare scholieren uit Oss aan een 'intensieve art experience'. Het resultaat is een 'sociale sculptuur' van allerlei materiaal, gemaakt door vele handen. “Het gooiwerk met klei bleek een prachtige basis te zijn”, zegt Bade.

Het resultaat van de werkweek van de leerlingen van het Trias College Oss is tot 15 maart te zien in Museum Jan Cunen, Molenstraat 65, Oss.

OSS, 2 MAART. “Kom hier jij, je mag daar helemaal niet op tekenen.” Met een ruk trekt een begeleidster een leerlinge van het Trias College Oss aan haar trui. Ze was net bezig om met een stuk houtskool een tekening te maken op een witte museumwand van het Museum Jan Cunen. Zonder protest verruilt ze houtskool voor een schep en beklimt een berg klei. Een stevige beat van een house-nummer zet in. Ze vult een emmer en brengt die bij een sculptuur van het basismateriaal piepschuim die op alle mogelijke manieren is bewerkt, met vijlen, zagen en gewoon met de hand. Op de wandbedekkende vellen papier die vol staan met Ying-Yang-tekens, Nike-logo's, stripfiguren, fallussymbolen en de letters PSV valt er weinig meer te tekenen.

Een en ander vindt plaats in het kader van een educatief tentoonstellingsproject. Vier 'intensieve art experience' dagen staan onder leiding van David Bade, een kunstenaar die de leerlingen hetzelfde materiaal in handen gaf waar hijzelf furore mee maakt: houtskool, piepschuim, linoleum, klei, takken en afvalmateriaal. “In het begin moest ik wel even ingrijpen omdat ze met de klei alleen maar gingen gooien, maar het gooiwerk bleek wel een prachtige basis te zijn.” Zelf meegenomen voorwerpen als oude knuffels, autootjes en voetbalschoenen verwerkten de leerlingen in bijna zaalvullende beelden die gedeeltelijk weer werden bestormd. “Ik probeerde ze al associërend aan de gang te krijgen, liet ze de dingen letterlijk met elkaar verbinden met lijnen en touwen. Kijk, hier begon een groep met het bouwen van een stadion maar een andere groep voelde meer voor een badkuip waar ze de zanger van een band die hier gaat optreden, in willen laten springen.”

In de statige hal op de bel-etage, waar leerlingen van een basisschool bezig zijn met een veel rustiger educatief project, wordt geroepen: “Meneer, meneer, het lekt hier beneden!” Inderdaad druppelt er water voor de deur van wat tijdelijk heet, 'De Denkzaal'. Boven is de calamiteit al opgemerkt. Iemand die water moest hebben voor de klei was de brandkraan vergeten af te sluiten. Gelukkig hangen hier geen Breitners, Marissen, Israëls en andere 19e-eeuwse doeken van de vaste collectie.

De leerlingen van het Trias mochten op voorgedrukte museumplattegronden ook hun ideale museum inrichten. Voor zover wegens overbetekening nog zichtbaar, is in geen enkel voorstel nog plaats voor kunst: men ziet liever de zalen bestemd voor auto-racebanen, tijdschriften of relax-activiteiten.

Conservator Edwin Jacobs (1960) neemt zelf deel aan het project. Het onderwijzend personeel loopt rond of zit in de vensterbanken toe te kijken.

Jacobs, op een iets rustiger plek in het museum: “Wat vroeger de educatieve dienst bedacht verzint tegenwoordig de kunstenaar. Zijn signatuur komt er onder.”

Je ziet de laatste tijd veel projecten in musea van 'sociale sculpturen'. Met deze tentoonstelling van David Bade is de vraag weer actueel waar het kunstzinnige in zit. Wat we hier zien, doet denken aan wat we ook elders in de hedendaagse kunst meemaken. We ervaren heftige installaties en rauwe environments maar nu zonder dat de kunstenaar er handmatig aan te pas is gekomen. Bade zegt ook “met driehonderd kinderen, met zeshonderd handen maak ik hier mijn werk.” Het is Jacobs' aanpak om dit soort educatieve tentoonstellingsprojecten telkens te openen met 'een gesprek' met de kunstenaar en de leerlingen getuige te laten zijn bij het ontvouwen van zijn gedachten. Zo werd door de schilder Jan Andriesse een tentoonstelling samengesteld waarin hij zijn eigen schilderijen met als licht in verband bracht met schilderijen van anderen. Jacobs: “We hebben toen een project over daglicht bedacht samen met leraren Natuurkunde die leerlingen proeven met daglicht lieten uitvoeren.”

Jacobs: “Toen Melle Damen, voorzitter van het Mondriaan Fonds, tijdens zijn nieuwjaarstoespraak pleitte voor 'onthaasting' en vond dat musea voor hedendaagse kunst aandacht moesten besteden aan educatie, zoals ook natuur- en historische musea dat doen, heb ik hem de catalogus 'Alles op een dag', ons nieuwste project voor basisscholen, toegestuurd en geschreven dat we daar al jaren op een heel doordachte manier mee bezig zijn.'