'Geen kusje' voor dam in Donau

Hongarije wil toch een dam in de Donau bouwen om het geschil met de Slowaken bij te leggen. Tien jaar na de eerste protesten gaan de Hongaren opnieuw de straat op om tegen de dam te protesteren.

BOEDAPEST, 2 MAART. De demonstranten die zich zaterdagmiddag in de binnenstad van Boedapest verzamelen voor een demonstratieve tocht naar het parlement kunnen het eigenlijk nog niet geloven. Een paar uur eerder is bekend geworden dat het Hongaars-Slowaakse onderhandelingsteam een document heeft getekend over de omstreden dam in de Donau. Het team moest van het internationaal gerechtshof in Den Haag vóór eind maart tot een compromis komen.

Wat er in het document staat weten de demonstranten niet, dat wordt pas bekend als de beide regeringen hun goedkeuring hebben gegeven. Maar zeker is wel dat de gewraakte dam er toch komt, bij Pilismarót of bij Nagymáros - vlak voor de Donaubocht waar Europa's langste rivier abrupt zijn oostelijke koers verlegt in zuidelijke richting.

János Nemcsók is de man die de onderhandelingen namens Hongarije heeft gevoerd. Tal van demonstranten dragen opschriften mee met woordspelingen op zijn naam, zoals 'nem csók' ('geen kusje'). De onderhandelaar heeft zijn land verraden door de Slowaken toch een dam aan te bieden, is het gevoel. Andere demonstranten dragen een foto mee waarop Stalin staat afgebeeld, naast de huidige premier van Hongarije, Gyula Horn, en Károly Grósz, de communist die tien jaar geleden de Hongaarse regering aanvoerde. Massaal volksprotest leidde er toen toe dat de Hongaarse regering zich terugtrok uit het gezamenlijke waterbouwkundige project. De aanleg van een dam bij Nagymáros werd stilgelegd en wat al gebouwd was werd afgebroken.

Tienduizenden demonstranten riepen tien jaar geleden 'dam of democratie' tegen de communistische leiders van Hongarije. De huidige politieke partijen - op de socialisten van Horn na - hebben bijna allemaal hun wortels in dat protest gehad. Nu staan de demonstranten er weer, minder in getal - waarschijnlijk zo'n tienduizend man - en weer staat de democratie op het spel, zo menen sommigen.

Een leraar van tegen de veertig legt uit dat premier Horn het achter de rug van de Hongaren om op een akkoordje met de Slowaken heeft gegooid. “Die dam hoeft er volgens de uitspraak van het hof in Den Haag helemaal niet te komen.” De demonstranten hebben het gevoel dat Horn niet hun belangen dient maar die van van de 'water- en cementmafia'. Zij eisen dat er geen verdere toezegging aan de Slowaken wordt gedaan tot de verkiezingen van 10 mei.

En daarmee is de dam een dankbaar verkiezingsthema geworden. Niet alleen van de oppositie, maar ook binnen de regeringscoalitie. De Vrije Democraten, de kleine coalitiepartner van de socialisten, zeggen het besluit over de aanleg van de dam te zullen vetoën.