Vilvoorde onthult symbool van woede

In het Belgische Vilvoorde werd gisteren een beeld ingehuldigd voor de 3.100 Renault-arbeiders, die precies een jaar eerder hoorden dat hun fabriek moest sluiten. Het symbool van hun woede: een acht meter hoge stalen vuist.

VILVOORDE, 28 FEBR. Het doek was alweer gevallen voordat de werknemers van Renault-Vilvoorde waren ingelicht. De wind had het zeil gisterenlosgewaaid voor zij de kans kregen het symbool van hun woede te onthullen: een acht meter hoge stalen vuist op een troosteloze rotonde tussen fabrieksterreinen. Het beeld, betaald door de stad Vilvoorde, is een hulde aan de strijd die de Renault-arbeiders voerden nadat precies een jaar geleden de sluiting van hun fabriek werd aangekondigd.

“Het kwam als een schok”, herinnert de 49-jarige Gilbert zich de dag dat Renault-topman Schweitzer in het Brusselse Hilton de sluiting bekend maakte. Gilbert, 22 jaar in dienst van Renault, stond gisteren gearmd met zijn vrouw tussen de ongeveer vijfhonderd mensen die de onthulling bijwoonden van 'Strijd voor Arbeid', op een steenworp van het Renault-fabrieksterrein. Hij wilde nog een keer terug komen “om mijn vroegere collega's te zien”.

De sluiting van Renault-Vilvoorde, waar 3.100 mensen werkten, draaide uit op een van de grootste sociale conflicten in de Belgische geschiedenis. Maandenlang werd het fabrieksterrein bezet, Renaults die klaarstonden werden 'gegijzeld', werknemers demonstreerden in Brussel en Parijs, Schweitzer werd voor de rechter gedaagd. In september vorig jaar rolde de laatste auto van de band maar nog altijd is de woede niet geluwd, ook bij burgemeester Cortois van Vilvoorde. “Ook voor ons is dit moment er een van bittere emotie”, zei hij gisteren. “Wij voelen ons gepakt en bedrogen.”

Ondanks de sluiting is het protest van de Renault-arbeiders niet helemaal voor niets geweest, betoogde gisteren secretaris Richter van de Europese ondernemingsraad van Renault. Onder druk van de protesten werd een uitgebreid sociaal plan uitgewerkt. Van de 3.100 werknemers konden 650 met de vut, zoals de 49-jarige Gilbert. Vierhonderd mensen kunnen blijven werken in de Renault-fabriek, om onder meer chassis van de Mégane Cabrio en onderdelen van de Clio te produceren. Van de overige werknemers vond een flink aantal werk bij andere fabrieken, zoals Volkwagen in de Brusselse randgemeente Vorst. Inmiddels zijn nog zo'n zevenhonderd Renaultarbeiders werkloos.

Burgemeester Cortois doet er intussen alles aan om te overtuigen dat de sluiting van Renault geen blijvende invloed zal hebben op de economische kracht van Vilvoorde. Hij voorspelt dat voor het jaar 2000 het verlies van de Renault-banen gecompenseerd zal zijn door arbeidsplaatsen bij andere bedrijven. Het gisteren onthulde beeld laat volgens hem dan ook zien dat “de stad een vuist naar de toekomst maakt”.

De burgemeester verzet zich tegen het imago van Vilvoorde als vervuilde industriestad, dat werd bevestigd door de sluiting van Renault. Volgens Cortois heeft zijn stad al lang een nieuwe weg ingeslagen, met de komst van de 'televisie-industrie' sinds de vestiging in 1989 van de commerciële zender VTM in Vilvoorde.

Deze week werd het proces voortgezet tegen Renault-topman Schweitzer, die ervan wordt beschuldigd dat hij de Belgische wet heeft overtreden omdat de ondernemingsraad niet tijdig is geraadpleegd over de sluiting. Een boete van 1,1 miljoen gulden is tegen hem geëist. Schweitzers advocaten protesteren tegen dat hij het slachtoffer is van de mediahetze en de politisering van de sluiting van Renault-Vilvoorde.

Op 20 maart volgt de uitspraak. Maar ook al wordt “de eigengereide directie van Renault” veroordeeld tot een boete, betoogde gisteren secretaris Smeulders van de ondernemingsraad van Renault-België, toch raakt dit volgens haar niet de “kern van de zaak: in ons economisch systeem primeert niet de mens, de arbeider, wel de winst, het profijt”.