Marx (2)

De essays over Marx en het communistisch manifesto (Z 7 jan.) waren lezenswaard door het brede spectrum van vaak contrasterende opinies - al moet me wel van het hart dat de multidimensionale 'condition humaine' in de meeste bijdragen wat al te zeer gereduceerd is tot de ééndimensionale tegenstelling kapitalisme-communisme.

Echter, één bijdrage kan niet zonder commentaar passeren. In zijn tirade tegen het verfoeide kapitalisme doet Wil van der Klist de in naam van het communisme begane fouten en misdaden af met 'wilde haren', die nu verloren zouden zijn. Miljoenen doden, tientallen miljoenen gedeporteerden, honderden miljoenen onderdrukten, dat alles in naam van het verheven communistische ideaal - is dat niets meer dan wilde haren of een jeugdzonde, of het resultaat van 'verkeerde interpretaties'? Wat een verregaand cynisme tegenover al die slachtoffers om dit zo te bagatelliseren. Zo redenerend zou men de gruweldaden van andere terreur-ideologieën, zoals het nationaal-socialisme, ook kunnen afdoen met 'wilde haren'.

Voor maatschappijsystemen geldt: the proof of the pudding is in the eating. De smaak van het communistische systeem, waar ook (tijdelijk) gerealiseerd, is zo gal-bitter, dat een volgende portie met klem moet worden afgeraden. Van de geschiedenis moet men leren, wordt wel gezegd. Helaas, zolang er mensen rondlopen met zo sterk polariserende brillen dat ze alleen maar zien wat ze willen zien, zal dat wel voor altijd een vrome wens blijven.