Kok geen premier als VVD wint

DEN HAAG, 28 FEBR. Premier Kok wil in een eventueel tweede paarse kabinet alleen premier blijven als de PvdA bij de parlementsverkiezingen van 6 mei opnieuw de grootste partij wordt. Hij zal dus niet een kabinet met de VVD leiden als de liberalen meer zetels halen dan zijn eigen partij, zelfs niet als het verschil slechts één zetel bedraagt.

Dit zei Kok gisteravond in zijn wekelijkse vraaggesprek voor de televisie. De premier en PvdA-lijsttrekker maakte hiermee een einde aan speculaties dat VVD-leider Bolkestein bij eventuele verkiezingswinst van de liberalen het premierschap toch aan Kok zou laten omdat de zittende premier nu eenmaal groot vertrouwen geniet. In antwoord hierop zei Kok: “Daar is geen sprake van.”

“Je moet helder maken dat degene die als premier het vertrouwen van de kiezers vraagt, ook het vertrouwen vraagt om door te gaan. Als je dat niet krijgt is het doodnormaal dat je dan de consequenties trekt”, aldus Kok. “Als de VVD groter is dan de PvdA en toch het premierschap aanbiedt, dan is duidelijk dat je daarvoor ten eerste onevenredig zal moeten betalen en ten tweede dat je genadebrood moet eten. Daar is mijn karakter niet naar.”

Toen zijn interviewer hem voorhield dat het verschil van één zetel toch eigenlijk miniem is, antwoordde Kok: “Er kan er maar eentje winnen. Die haalt goud. Je wint, of je wint niet.”

De premier en PvdA-lijsttrekker heeft eerder al gezegd dat hij niet als minister onder een premier Bolkestein zou dienen. Kok wees er gisteravond wel op dat de formatiebesprekingen na 6 mei niet per se hoeven te leiden tot een tweede paarse kabinet van PvdA, VVD en D66. Ook een coalitie met PvdA-CDA behoort tot de mogelijkheden, zelfs - of misschien wel vooral - wanneer de VVD de grootste partij wordt. In dat geval zou hij wel premier blijven.

Kok heeft met zijn uitspraak de verkiezingsstrijd in het teken geplaatst van een duel Kok-Bolkestein.

De VVD doet juist haar best dat beeld te vermijden. Kok geniet volgens opiniepeilingen onder kiezers namelijk aanmerkelijk meer gezag dan Bolkestein, terwijl de PvdA en de VVD in de kiezersgunst ongeveer gelijk opgaan.

Pagina 3: PvdA op jacht naar aarzelende kiezers

De PvdA en de VVD gaan in de kiezersgunst ongeveer gelijk op. In Nederland levert de grootste partij van een coalitiekabinet doorgaans de premier.

Bolkestein heeft al herhaaldelijk onderstreept dat hij weliswaar voor het premierschap beschikbaar is, maar dat zijn partij ook andere goede kandidaten heeft. Tevens heeft de liberale voorman gezegd dat wanneer de VVD slechts iets groter wordt dan de PvdA, er met de liberalen te praten valt over een voortgezet premierschap van Kok. Die mogelijkheid is sinds gisteravond wat Kok betreft dus uitgesloten. Campagnestrategen van de PvdA verwachten met een duel Kok-Bolkestein met name kiezers te trekken die nu nog aarzelen tussen de regerende sociaal-democraten en GroenLinks of de SP. Een stem op die partijen links van de PvdA kan er immers toe leiden dat een politicus rechts van de PvdA, Bolkestein, premier wordt, zo luidt hun boodschap. Kok kwam met zijn uitspraken aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen. Die zijn aanstaande woensdag.