Geheime uitspraak

Hoewel het nog maar net bekend is dat de rechter kleine ondernemers fiscaal meer ruimte geeft, gaat het tegelijk om oud nieuws. De uitspraak dateert namelijk al van 20 september 1996. Vanaf die dag is de Belastingdienst als procespartij bekend met de rechterlijke opvatting over de - als altijd achter gesloten deuren - gevoerde procedure. Maar kleine ondernemers en hun adviseurs kenden de zaak niet.

De belastingrechters geven namelijk niet al hun uitspraken aan de openbaarheid prijs. Dat gebeurt alleen voor zover de magistraten zulke uitspraken op basis van onbekende en niet te toetsen selectiecriteria de moeite waard vinden. Maar zelfs de zaken die op deze paternalistische manier voor de ogen van derden van belang worden geacht, zijn niet meteen beschikbaar. Doorgaans heeft de fiscus, zoals in dit geval, een ongerechtvaardigd tempovoordeel. Daar profiteert de Belastingdienst volop van. Pal nadat hij de termijn had laten verlopen om zich bij de Hoge Raad tegen de hier besproken uitspraak te verzetten, gaf staatssecretaris Vermeend (Financiën) zijn dienst aanwijzingen die dwars ingingen tegen de niet-betwiste maar geheime rechterlijk inzichten.

Toch was het diezelfde Vermeend die in zijn vroegere functie als Tweede Kamerlid bij de toenmalige staatssecretaris Van Amelsvoort grote problemen maakte over het slechts beperkt bekend worden van uitspraken van belastingrechters. Er is niets gebeurd en nog steeds is de Kamer verontrust over dit manco in de openbaarheid van rechtspraak. Zelfs zozeer dat de Kamerleden De Vries (VVD), Giskes en Dittrich (D66) het afgelopen jaar ieder op hen beurt staatssecretaris Vermeend bestookten met vragen over de onbevredigende situatie. Ook dat haalde niets uit. Vermeend zou de rechterlijke uitspraken zelf geanonimiseerd openbaar kunnen maken maar dat doet hij niet omdat zijns inziens de kern van het probleem schuilt in de voortdurende onmacht van minister van Justitie Sorgdrager om het publicatiebeleid bij de gerechtshoven op orde te krijgen. Wie van de politici de zwarte piet verdient doet er niet toe, de belastingbetaler betaalt het gelag van de politieke onmacht. In dit geval zijn het kleine ondernemers die door kennisachterstand te veel belasting hebben betaald. Voor hun belastingaangifte over vorig jaar valt de zaak nog recht te trekken, voor eerdere jaren is dat maar de vraag.