CDA in Tubbergen voorzichtig met hegemonie

De Twentse gemeente Tubbergen, bakermat van de combinatie katholiek en politiek, wordt sinds jaar en dag beheerst door het CDA.

TUBBERGEN, 28 FEBR. Zoals de spelers van een voetbalelftal worden gepresenteerd aan het publiek, zo kondigt het CDA in Tubbergen zijn kandidaten aan voor de gemeenteraad. “En dan met nummer 11, M. Huiskes uit Tubbergen”, zegt de plaatselijke CDA-voorzitter. Geklap volgt. Een wedstrijd zullen de gemeenteraadsverkiezingen echter niet worden. Bij voorbaat staat al bijna vast dat christen-democraten de absolute meederheid in de Twentse gemeente van 20.000 inwoners zullen behouden.

Het CDA heeft in de gemeente Tubbergen tien van de zeventien raadszetels. Daarmee is het plaatsje een van de laatst overgebleven CDA-bolwerken in Nederland. De overwegend katholieke inwoners van de plattelandsgemeente houden vast aan oude tradities. De ontzuiling is aan Tubbergen voorbijgegaan. Wie carnaval viert, zijn kinderen naar de katholieke basisschool stuurt, peetoom is en lid is van de katholieke sportvereniging, stemt automatisch op het CDA.

“Wij zijn een landelijke partij met een uitermate lokale verankering”, zegt L. Stamsnieder, fractievoorzitter van het CDA. Hij zit in zijn kantoor van verzorgingstehuis De Eeshof, waarvan hij hoofd zorg is. In datzelfde gebouw werd op 2 maart 1844 dr. H. Schaepman geboren, de grondlegger van de Roomsch Katholieke Staatspartij (RKSP), de latere Katholieke Volkspartij (KVP) die in 1980 opging in het CDA. “Regeren, dat is recht doen aan allen, aan iedere partij, aan meerderheid en minderheid”, zei Schaepman ooit.

“Dat vinden wij hier in Tubbergen ook heel belangrijk”, zegt Stamsnieder. “We vonden dat in het college ook een wethouder van een andere partij moest zitten. Bovendien hebben alle partijen hier het collegeprogram ondertekend. We zijn er als bestuur voor alle burgers, dus moeten ook de verschillende belangen worden vertegenwoordigd.”

Op het verkiezingsbord in het centrum van Tubbergen hangen naast die van het CDA slechts drie affiches van andere partijen. Het GOV (Gemeentebelangen en de VVD) is nummer twee met vier zetels, D66 nummer drie met twee zetels en de PvdA, waar volgens hun leus 'iedereen telt', heeft slechts één zetel. “Nee campagne voeren doen we niet”, zegt H.P.M. Wenneger, GOV-wethouder in het college, “er zal hier toch niet veel veranderen.”

Het 'Tubbergse volkslied' zou zo kunnen dienen als plaatselijk CDA-lied.

Bewaard zijn de tradities

de volksaard, de natuur.

Een toekomst vol ambities

vloeit voort uit de cultuur.

Dit erfgoed ons gegeven

daar bouwen wij op voort.

Want dit stuk vaderland

is wat ons 't meest bekoort. Het CDA wil echter hoe dan ook voorkomen dat hun “machtsmisbruik” wordt aangewreven door de bevolking. “We moeten oppassen dat we niet blind worden”, zegt Stamsnieder. “Wie belust is op macht zal worden afgerekend door de kiezers.” CDA-wethouder H.G.M. Olde Loohuis-Deterink kan dat beamen. “We hebben een grote verantwoordelijkheid hier. Terwijl we een absolute meerderheid hebben, proberen we met iedereen in de raad constructief te overleggen.”

De afgelopen vier jaar heeft de gemeenteraad bijna uitsluitend unanieme besluiten genomen. Zo was iedereen het er in de raad over eens dat een herindeling, waardoor een aantal kerkdorpen van Tubbergen naar Almelo zouden gaan, van de baan moest. De verkeersveiligheid werd verbeterd, er kwamen verharde fietspaden voor toeristen, de minima kregen de gemeentebelastingen voor honderd vrijgescholden en er werden wooncomplexen voor ouderen gebouwd.

In Tubbergen gaat de lokale democratie verder dan de gemeenteraad. Elk van de negen kerkdorpen in de gemeente Tubbergen heeft een dorpsraad met democratisch gekozen afgevaardigen uit de dorpen. De raden hebben inspraak en overleggen met de gemeente over bestemmingsplannen of verkeersveiligheid. Echte zeggenschap hebben ze echter niet. “Zo staan de burgers heel dicht bij ons en weten wij wat er leeft”, zegt wethouder Olde Loohuis-Deterink.

De overlegstructuur in de Twentse gemeente heeft ook tot gevolg dat er nauwelijks onenigheden in de gemeenteraad bestaan. “Ik kan me niet herinneren dat we meningsverschillen in het college hebben gehad”, zegt Olde Loohuis-Deterink. “Nee, de samenwerking is uitstekend”, meldt GOV-wethouder Wenneger. “Ik heb niet het gevoel dat ik in het college slechts wordt gedoogd. De politiek is hier ook sterk afhankelijk van de persoonlijke kwaliteiten van mensen. Ik heb veel verstand van financiën, dus doe ik financiën in het college.”

Maar de sterke invloed van het CDA in Tubbergen is onmiskenbaar. Een coffeeshop wordt voorlopig niet toegelaten, het aantal zondagen dat de winkels open zijn wordt zoveel mogelijk beperkt, het gezin heeft een belangrijke plek in het gemeenschapsleven en homo-huwelijken zijn nog niet gesloten. “Dat zou overigens wel kunnen”, zegt Stamsnieder, “maar als wij iets echt niet willen, gebeurt het ook niet. Dan kunnen we altijd de absolute meerderheid gebruiken.”

B. Schoorlemmer, emeritus-pastoor in Tubbergen, is zeer tevreden over de lokale politiek van zijn gemeente. “Ik voel me gedragen door de mensen hier. Het CDA komt op voor het recht en de gerechtigheid. De politiek is hier sterk verbonden met de traditie. Waarden en normen zijn heel belangrijk”, zegt Schoorlemmer. Hij vindt dat de partij met de tijd is meegegaan. “Het is toch prachtig mooi dat er nu veel vrouwen op de lijst staan.”

Net buiten Tubbergen staat het reusachtige standbeeld van Schaepman, de man die het katholicisme met de politiek verbond. Het CDA in Tubbergen plukt er nog steeds de vruchten van.

CDA-wethouder P.J. van der Vinne zegt wel “kromme tenen” te hebben gekregen van het optreden van het CDA in de landelijke politiek, “maar wij lopen hier misschien wel vooruit, terwijl onze moederpartij nog worstelt.”

Het CDA hoeft tijdens zijn campagne eigenlijk maar één ding aan de burgers duidelijk te maken: de werking van de nieuwe stemmachines.