Botsing Afrika met Europa aanleiding tot chaos bij zeehellingen

De drift van de continenten leidt ertoe dat het Afrikaanse continent al geruime tijd geleden tegen Zuid-Europa is opgebotst. Een gevolg is dat de Middellandse Zee steeds verder wordt dichtgeknepen zodat de onderzeese hellingen in de buurt van de Straat van Gibraltar zeer onstabiel zijn. Recent Italiaans onderzoek heeft de gigantische afmetingen van onderzeese afglijdingen van sedimentmassa's voor het eerst goed duidelijk gemaakt (Marine and Petroleum Geology 14, blz. 125).

De onderzoekers hebben de zeebodem ten westen van de Straat van Gibraltar met behulp van 3-D seismiek onderzocht. Die bodem blijkt niet te zijn opgebouwd uit 'normale' min of meer horizontale laagjes, maar te bestaan uit een massa met een chaotische interne structuur. Het noordelijke gedeelte heeft een volume van enkele tienduizenden kubieke kilometers. Deze massa moet ter plaatse terecht zijn gekomen toen in het Mioceen (5-25 miljoen jaar geleden) de onderzeese hellingen plaatselijk steiler werden door locale opheffingen (als gevolg van de botsing der continenten), en ter plaatse aanwezige materialen langs de helling omlaag begonnen te schuiven, op hun weg naar de diepzee ook een steeds grotere hoeveelheid bodemsedimenten en water met zich meevoerend.

Dit proces heeft zich waarschijnlijk een aantal malen voorgedaan. Het zuidelijke gedeelte van de 'chaotische massa' bestaat uit een veel groter aantal eenheden, die echter elk veel kleiner van omvang zijn dan die in het noordelijk deel. De massa's in het zuidelijk deel zijn ook anders van aard: ze zijn niet ontstaan doordat reeds geheel of gedeeltelijk verhard materiaal als reusachtige blokken naar beneden gleed, maar doordat de waterverzadigde sedimenten op de onstabiel geworden onderzeese hellingen niet langer stabiel waren, maar begonnen af te glijden als meer en minder waterrijke mengsels van vooral kleiige materialen.

Als gevolg van deze processen is de snel tot circa 4500 meter diepte reikende zeebodem ten westen van de Straat van Gibraltar, die als het ware een grote 'baai' vormt met de zuidwestkust van Spanje en de noordwestkust van Marokko als begrenzing, voor een deel opgevuld met een massa die wat betreft vorm sterke gelijkenis vertoont met een puinhelling zoals die veel in gebergten wordt aangetroffen. De interne structuur is chaotisch, ook door latere verstoringen die de doorgaande botsing tussen de twee continenten teweeg brengt.