Het Britse landleven verloedert

Britten koesteren het romantisch ideaal van het landleven. Maar het aantal daklozen en zelfmoorden op het platteland groeit sneller dan in Londen. Zondag wordt in Londen gedemonstreerd.

KNEBWORTH, 27 FEBR. Het Britse platteland komt in opstand. De 5.000 waarschuwingsvuren die gisteravond over het land verspreid werden ontstoken, vormden het startsein. Een gelegenheidsleger van landeigenaren en boeren, jagers en vissers, dorpelingen en natuurbeschermers trekt op naar Londen om zondag via Trafalgar Square naar Hyde Park te marcheren. Ter verdediging van het landelijk Verenigd Koninkrijk.

Als het platteland crepeert, dan lijdt de natie. Dat is de overtuiging van Clive Aslet, hoofdredacteur van het honderdenéén jaar oude maandblad Country Life, dat de wereld door het openslaande raam van een landhuis beziet. Vier van de vijf Britten wonen in verstedelijkte gebieden, die elf procent van het Britse grondgebied bestrijken. Toch vereenzelvigt het Britse volk zich nog steeds met de pastorale idylle, meent Aslet. “Het plattelandsbestaan belichaamt een manier van leven waaraan de Engelsen krampachtig willen vasthouden.” Hij vindt het onthutsend dat dit romantisch ideaal ondanks twee wereldoorlogen en een sociale revolutie nog altijd niet is verdwenen. “In sommige opzichten lijkt het vitaler dan ooit.”

Met de werkelijkheid heeft dat ideaal weinig meer te maken, zegt prof. Philip Lowe, directeur van het Centre for Rural Economy. “Realiteit is dat veel van het economisch en sociaal onderscheid tussen stad en platteland is verdwenen.” Aan het eind van de twintigste eeuw steken landelijke gebieden de steden wat betreft verloedering naar de kroon.

Achter een façade van adel, grootgrondbezitters en forenzen die zich druk maken om hun jachtpleziertje, verbergen zich de stille armen. Veertig procent van werknemers in landelijke gebieden verdient bruto jaarlijks minder dan 8.000 pond, zo'n 26.000 gulden. Het aantal banen in landbouw, bosbouw en visserij is de afgelopen 25 jaar met eenderde gekelderd. Het aantal daklozen en zelfmoorden groeit op het platteland sneller dan in Londen of Birmingham.

Daarbij komt dat het voorzieningenniveau in de dorpen nog altijd afneemt. Tachtig procent moet het zonder dokter stellen, 71 procent kent geen dagelijkse busdienst, 40 procent heeft geen winkel en 49 procent geen school.

Het is geen toeval dat de opstand van het platteland dit weekeinde plaatsvindt. De behandeling van een wetsvoorstel van Labour-parlementariër Mike Foster om de vossenjacht met honden te verbieden komt volgende week vrijdag in een beslissende fase.

Maar de demonstratie richt zich niet alleen tegen inbreuk op het landelijk leven door beknotting van de buitensporten. De British Field Sports Society en de Salmon & Trout Assocation gelden weliswaar als meest actieve leden van de organiserende Countryside Alliance. Ook de grootste boerenbond en organisaties van grootgrondbezitters als de Country Landowners Association en de Scottish Landowners Federation hebben zich bij het bonte bondgenootschap van boeren en buitenlui geschaard.

Pagina 5: 'Ons Engeland is een o zo mooie tuin'

Zondag demonstreert ook de 56-jarige Neil Tweedle voor het eerst in zijn leven. Tweedle is pensioenbeheerder bij een groot beleggingsfonds in de Londense City en elke avond is hij weer blij dat hij de hoofdstad de rug kan toekeren. Alleen op het platteland wil hij leven. In het tuindorp van Knebworth vindt hij schoonheid en rust.

Voor buitenstaanders kan het misschien belegen klinken. Maar geluk is voor Tweedle: een huis uit de tijd van Elizabeth I. Een weidse, weelderige tuin die reikt tot aan de bosrand. In de zomer lauw bier drinkend naar een cricketwedstrijd op het dorpsgazon kijken. Tweede kerstdag op vossenjacht gaan.

Maar de stad rukt op en de stedelingen willen de plattelanders dicteren hoe ze moeten leven, zegt Tweedle. Buitenmensen dienen zich schuldig te voelen als ze dieren doden. Omdat stadsmensen volledig van de natuur vervreemd zijn en geen bloed kunnen zien. Stedelingen eisen het recht van vrije doorgang over alle gronden. Zonder dat ze een idee hebben hoeveel schade ze argeloos wandelend aan natuurgebieden kunnen aanrichten.

Hij citeert de dichtregels van Kipling: Our England is a garden and such gardens are not made by singing 'Oh how beautiful!' and sitting in the shade.

“Het platteland wordt bedreigd”, zegt Tweedle. Hij wijst op de waarschuwing van de regering dat tot het jaar 2016 4,4 miljoen nieuwe huizen gebouwd moeten worden, waarvan veertig procent buiten de grote steden zal verrijzen. Al vanaf het begin van deze eeuw moest het graafschap Hertfordshire waartoe ook het Knebworth van Tweedle behoort, de overloop van Londen verwerken. Eerst in nieuwe tuinsteden als Letchworth en Welwyn Garden City, later door uitbreiding van Stevenage en Hartfield. Onlangs heeft het kabinet nog toestemming gegeven voor de bouw van 10.000 woningen in de groenstrook langs de A1 vlakbij Stevenage. “Het landelijk karakter van dit schitterende graafschap wordt stelselmatig ondermijnd.”

De Labourregering begrijpt de noden van het platteland niet, verzucht directeur Robin Hanburg-Tenison van de Countryside Alliance. Ze hoort niet wat er buiten de steden leeft. Daarom is het motto van de demonstratie: 'Listen to your Countryside'.

Bijna fluisterend declameert Hanburg-Tenison de bekende regels van G.K. Chesterton: Smile at us, pay us, pass us, but do not quite forget. For we are the people of England, that never have spoken yet.

Ook de boeren voelen zich door de regering verwaarloosd. Ontkend. Al bijna twee jaar kampen ze met de financiële gevolgen van de rundvleescrisis. Tot overmaat van ramp kondigde het kabinet vorig jaar ook nog een verkoopverbod voor vlees aan het bot aan. Verder weigert het ministerie van Landbouw halsstarrig om de boeren door Brussel schadeloos te laten stellen voor de sterk gestegen pond sterling. Intussen gaan er maandelijks meer dan honderd landbouwers bankroet.

Zelfs als het weekblad New Statesman gelijk heeft met zijn schimpscheut dat de demonstratie van zondag het protest is van oude en nieuwe rijken die voor hun landelijke privileges strijden, dan nog wenst Labour die actie niet hooghartig te negeren. De partij kan zich niet permitteren om als beweging van stedelingen te worden afgeschilderd die geen oog heeft voor landelijke noden. Zeker niet sinds Labour bij de laatste verkiezingen ook in de meeste landelijke kiesdistricten als winnaar uit de bus kwam. Ten koste van de Conservatieven, de traditionele verdedigers van het platteland.

Premier Blair beloofde deze week in het maandblad Country Life dat hij het vertrouwen van de landelijke kiezers niet zou beschamen. Eerder had hij het blad al verklapt dat hij de grote stad liefst zou mijden. Omdat hij zich diep van binnen plattelandsjongen voelt.

Ook andere bewindslieden deden afgelopen week hun best om de landelijke gebieden te gerieven. Aanvullende maatregelen ter bestrijding van de gekkekoeienziekte komen niet voor rekening van de boeren maar van de regering. Meer nieuwe woningen zullen op braakliggend industrieterrein worden gebouwd.

En landeigenaren worden voorlopig niet verplicht om aan wandelaars vrije doorgang te verlenen. De opstand van het Britse platteland heeft al bij voorbaat effect gesorteerd.