Dichter aan zee: alfabet van Aan tot Zee

Op zondag 1 maart wordt in Rotterdam voor de tweede keer het kinderpoëzie festival georganiseerd als onderdeel van Poetry International, voor kinderen van 8 tot 12. Dichters zoals Imme Dros en Sjoerd Kuyper, acteurs en zangers zullen zingen van de zee, want dat is het thema dit jaar: Dichter aan zee. Guus Middag maakte een poëzie-zee-alfabet.

Dichter aan zee. Tweede Poetry International Kinderfestival, voor kinderen van 8 tot en met 12 jaar. Thema: de zee. Zeegedichten, zeemansliederen, sirene, flessenpost en nog veel meer. Met dichters, acteurs en zangers van alle leeftijden, exposities en workshops. Zondag 1 maart, aanvang 14.00 uur, RO Theater, William Boothlaan 8, Rotterdam. Reserveren: (010) 404 7070. Entree kinderen ƒ 5,00 / volwassenen ƒ 7,50.

A: AAN ZEE

'droomenland is het land der natte zee / waar kindren spelen in rondgaande menigte' (Herman Gorter, 'Aan Zee'

B BLAUWE WOESTIJN

De zee is een 'blauwe woestijn', althans voor de matrozen die zich vervelen aan boord. Zij kijken uit naar een 'oase': een havenstad, waar ze eindelijk aan land (en naar de vrouwtjes) kunnen gaan. (aldus de popgroep Sailor in 'Blue Desert', jaren zeventig; de leden van Sailor kleedden zich graag in leuke matrozenpakjes). Zie ook: kameel.

C CONDOOM

Zeecondoom, geen zeeanemoon: 'Goeiig ontmoedigd afgedankt dingetje / dat in de zee zweeft als een anemoon / en met het wier mee in en uit / en heen en weer slurpt op het tij, / hierheen verdwenen uit wie weet / wat voor huis, wat voor schip.' (Judith Herzberg)

D DUINEN

Eenvoudig titelloos gedicht: 'Eenvoudig, de duinen, eenvoudig' (Chr.J.van Geel)

E EILAND

Net als de mens en het aardoppervlak bestaat poëzie voor het grootste deel uit water: het wit op de bladzijde dat het gedicht omringt. Een gedicht is een eiland.

F FLESSEN- POST

In het nummer 'Message in a bottle' van The Police bevindt zanger Sting zich eenzaam en alleen op een onbewoond eiland. Hij stuurt per flessenpost een s.o.s. de wereld in, in de hoop dat iemand zijn bericht zal ontvangen. Enige tijd later, in het laatste couplet, ziet hij 's ochtends tot zijn verrassing de kust van zijn eiland bezaaid met 'hundred billion bottles' - waarop hij voorzichtig concludeert dat hij vermoedelijk niet de enige is die zich allenig voelt.

G GOLF

'De zee gaat aan gewicht ten onder, / geen golf die zich ooit boven houdt.' (Chr. J. van Geel)

H HANLO'S ZEEEGELS

'Enige versteende zëgels te koop. J.H. te Valkenburg' schreef Jan Hanlo, te Valkenburg.

I INVLOED

'Ga je naar het strand? Mag ik / als je terugkomt het zand / uit je schoenen voor de / bodem van mijn aquarium?' (K. Schippers, 'De invloed van matige wind op kleren')

J JAN (en zijn zusje Kee)

'Ze zaten samen op een duin / Jan en zijn zusje Kee; / ze praatten over allerlei; / maar 't meest toch over zee.' (anoniem)

K KAMEEL

'De kameel heet wel / het schip van de woestijn, / daar kan ieder over meepraten / die op zo'n beest gezeten heeft.' (Gerrit Krol) Zie ook: blauwe woestijn.

L L'EAU

'De Nederlander noemt het water, / de Fransman spreekt van l'eau / de Belg die beide talen kent, / spreekt van Waterloo.' (John O'Mill)

M MASSA

Ook wel: het potvisverlangen. 'O, ver van me vandaan eens aan / te spoelen op een strand en dat / geen kerend tij nog helpen kon. / Niet meer dan massa zijn en traan.'

(Anton Korteweg)

N NOORDZEE

Toen K. Schippers van Amsterdam naar Dublin vloog en boven de Noordzee naar beneden keek zag hij 'de landkaart uit de Bos Atlas: / het woord Noordzee / een beetje scheef gedrukt in het water / en de namen van de kuststeden / ook in de zee / omdat er op het land / geen plaats meer was.'

O OCEAAN

Een aquarium is een 'scheemrig groen stukje van de oceaan' (Dèr Mouw). Een waterdruppel ook: 'Des waterdruppels helderte doorturend / besefte ik den wereldoceaan' (J.H. Leopold).

P POST

Na de tienjarige Trojaanse oorlog zwierf Odysseus nog eens tien jaren rond op zee. Al die tijd ontving Penelope geen enkel bericht van hem, zodat zij aan het strand maar probeerde te lezen wat de zee haar schreef: één lange 'blauwe brief, de enige, gestempeld Navel van de Zee' (Willem Jan Otten).

Q QUERULIJN

Querulijn Xaverius Markies de Canteclaer van Barneveldt, volgens Martin van Amerongen een atypische exponent van de zogeheten 'Rommeldamse School', dichtte over de westenwind: 'De westewind komt van ver. / Ik hoor hem komen / en de bloemen horen, / de bontenblauwe bloemenkoren / die hem horen komen.'

R REGELS

'De wind schrijft / wat hij weet / in regels op het water' (Laura Ranger, 7 jaar, in 'De zee')

S SJIMPANSEE

'De sjimpansee doet niet mee / Waarom doet de sjimpansee niet mee / De sjimpansee / is / ziek van de zee / Er gaat zoveel water in de zee / Meent de sjimpansee' (Paul van Ostaijen)

T TITANIC

'Terwijl beneden / het water stijgt, strikt op D-Deck de steward / de schoenveters vast van een steunende oude heer' (Hans Magnus Enzensberger, 'De ondergang van de Titanic').

U UITZICHT

'U is het uitzicht vanaf het strand naar de kim / Want daar ligt de horizon en dat is behoorlijk slim / Dan ziet deze sombere, in regenjas gehulde heer / Het eind van de zee, de kim en de horizon in één keer' (Thomas Rap, Het Nederlands Strandalfabet)

V VIS

'Ik zie de hele wereld / 's Middags zie ik de maan / 's Nachts zie ik de zon / Ik zwem de lucht in / Morgen ben ik een vis' (Brahim Ait Mallouk, 16 jaar, in Morgen ben ik een vis)

W WALVIS

Jonas, bekend uit bijbel en kinderlied ('Jonas in de wallevis'), bracht enige tijd door in het binnenste van een walvis. Mijnheer Prikkebeen, schepping van J.J.A. Goeverneur, vond tijdens zijn verblijf in de walvis zelfs tijd om met een van de andere opgeslokten te trouwen. (Bij het stranden van de walvis dient men het dier zo snel mogelijk te verlaten, in verband met explosiegevaar)

XENOPHON

Xenophon, Griek, vierde-vijfde eeuw v.Chr., schreef o.a. 'Thalatta! Thalatta!', 'De zee! De zee!'

IJ IJSSELMEER

Door een afsluitdijk aan te brengen kan men van een zee (bijvoorbeeld de Zuiderzee) een meer maken (bijvoorbeeld het IJsselmeer): 'Eens ging de zee hier te keer / maar die tijd komt niet weer: / Zuiderzee heet nou IJsselmeer' schreef Willy van Hemert in zijn 'Zuiderzeeballade'. 'Waar eens de golven het land bedolven / golft nou een halmenzee.'

Z AAN ZEE

'De zee kun je horen / met je handen voor je oren, / in een kokkel, / in een mosterdpotje, / of aan zee.' (Judith Herzberg)