Soepele slalom voor Chinese orders

De reis van de Nederlandse handelsdelegatie in China lijkt uiterst succesvol te verlopen. Niet dat er miljardencontracten worden afgesloten, maar de Chinese autoriteiten stralen uit dat het ooit om grote bedragen zal gaan.

PEKING 26 FEBR. Na zijn zoveelste beleefdheidstoespraakje kan minister Hans Wijers (Economische Zaken) moeilijk peilen welke indruk hij heeft gemaakt. Terug van het spreekgestoelte vraagt hij zijn Nederlandse toehoorders of hij niet voor joker heeft gestaan. Hij had zojuist de aftrap verricht voor wat hij een “intiem dineetje met ongeveer 650 personen” noemde. De belangstelling voor zijn warme woorden was niet bijster groot gebleken. Hij had zich pas verstaanbaar kunnen maken door geërgerd in de microfoon te brullen: “Thank you very much for your at-ten-tion”.

Het banket van gisteren vormde de afsluiting van het belangrijkste deel van het bezoek van Wijers aan China samen met de grootste handelsdelegatie die ooit meeging. Na drie dagen met een overladen programma hebben de minister en de vertegenwoordigers van zestig bedrijven Peking verlaten en zijn ze gistermiddag aangekomen in China's grootste stad, Shanghai. In Peking probeerden veel bedrijven, en ook de minister, vooral zaken te doen met de centrale overheid die in de hoofdstad zetelt.

Keiharde deals worden tijdens deze reis niet gesloten. Het heeft er meer van weg dat de minister aan een dun ijzerdraadje trekt in de hoop ooit een dikke staalkabel in handen te krijgen. Tussen die twee uitersten liggen intentieverklaringen die sterk variëren. Dat loopt van een vaag 'protocol', via een 'memorandum of understanding' voor een consortium van bedrijven en een 'letter of intent' voor individuele ondernemingen tot een vergunning om iets te verkopen op de Chinese markt of een 'joint venture' om samen met een Chinese partner een onderneming op te zetten.

Voordat de gasten aanschoven aan het door Wijers aangeboden diner, werd een groot aantal van deze overeenkomsten getekend. Dat gebeurde in een zaal met grote toeristische posters met afbeeldingen van het Prins Clausplein, elektriciteitsmasten en pijpleidingen. Een medewerker van de Nederlandse ambassade vroeg als een veilingmeester de betrokken bedrijven naar voren te komen. Steeds zat een groepje Chinezen en Nederlanders dan even achter een tafel op een podium en tekenden zij hun overeenkomst, terwijl Wijers, werkgeversvoorzitter H. Blankert en hun Chinese 'counterparts' achter hen stonden. Allen hieven daarna even hun glas met champagne en de volgende ondertekenaars stonden alweer klaar. Na ruim tien glazen was volgens Blankert aan concrete projecten zo'n 300 miljoen gulden binnengehaald.

Wijers had daarvoor al enkele keren duidelijk gemaakt dat het hem er niet om te doen was contracten in de wacht te slepen, maar om het vrijmaken van de weg naar een intensieve en uiteindelijk ook lucratieve samenwerking tussen Nederland en China. “We gaan geen appels en peren bij elkaar optellen om tot een bepaald bedrag te komen”, hield Wijers de ondernemers voor met een verwijzing naar de China-reis in 1992 van zijn voorganger Andriessen. Deze hield aan het eind van diens bezoek zijn ongelovige gehoor voor dat er voor een totaalbedrag van 1,8 miljard gulden aan toezeggingen was binnengehaald.

Veel van de getekende overeenkomsten betreffen infrastucturele projecten. De Chinese premier Li Peng had het enkele weken geleden al gezegd tijdens zijn bezoek aan Nederland: er ligt de komende drie jaar werk ter waarde van 750 miljard dollars op onder andere Nederlandse bedrijven te wachten. “Kunnen we u daar misschien iets voor aanbieden”, vroeg Wijers gisteren aan vice-minister Hong Shanxiang van het ministerie van Communicatie dat in China verantwoordelijk is voor wegen en waterwegen. “Er zijn een heleboel dingen die u kunt doen”, antwoordde Hong. Dat klonk de directeuren van de voor de infrastructuur relevante Nederlandse bedrijven als muziek in de oren. “Vooral baggeren”, zo vatte de Chinese vice-minister de Nederlandse inbreng samen.

Samen met de activiteiten van de drie banken Rabobank, ABN Amro en ING, staat het baggeren in China voor Hollands Glorie. Nederland krijgt door de Chinese autoriteiten de worst voorgehouden van het 'honderd baggerschepen programma'. Het is een order waar het Nederlandse IHC een grote kans op maakt. Volgens IHCdirecteur Van Dooremalen zou het om een bedrag van een half miljard kunnen gaan. Het getal honderd is voor de Chinezen overigens meer een symbolisch getal. Het zouden naar analogie van Mao's bloeiende bloemen ook duizend baggerschepen kunnen zijn. Ook het Duitse Krupp dingt mee naar de opdracht, liet Hong weten. “Want Nederland levert eersteklas baggerschepen, maar helaas ook tegen een eersteklas prijs.” Wijers ziet in Krupp geen enkele bedreiging. In Duitsland kunnen ze niet baggeren, zei hij “in alle neutraliteit” op een persconferentie. “Dat hebben we wel gezien bij de overstromingen in Duitsland.”

De opmerking typeert de losse manier waarop de D66'er zich door het overvolle programma heenwerkt. Die aanpak lijkt zijn Chinese gesprekspartners goed te bevallen en de meereizende ondernemers vinden het prachtig. Zoals de door zwaailichten begeleide colonne zwarte limousines van de officiële delegatie en bussen met ondernemers door de straten van Peking en Shanghai slalomt, zo slaat Wijers zich met kwinkslagen door zijn ontmoetingen met de Chinese autoriteiten. Hij rept van “een klein probleem” waarvan hij weet dat ook de Chinezen weten dat het een groot probleem is en complimenteert een minister vervolgens met “het schitterende gebouw” waarin zijn departement gevestigd is.

Met details houdt Wijers zich niet bezig. Vijfenzeventig miljard of zevenhonderdvijftig miljard dollar, een vergunning voor een bankkantoor in Peking of Shanghai, dat haalt de bewindsman door elkaar, maar geen Chinees of ondernemer die het hem kwalijk neemt. “Dat is het voorrecht dat je hebt als minister, je mag je nog eens een keer vergissen”, zei Wijers vanaf een podium. Twee directeuren wisselden daarbij een blik van verstandhouding en zeiden tegen elkaar: “One of us”.