'Chinees leger is economische macht'

KPN-topman Wim Dik heeft geen morele bezwaren tegen samenwerking met het Chinese leger dat in '89 het Plein van de Hemelse Vrede schoonveegde. Hij gebruikt een analogie. “Ik zie op tv dat de politie de Dam schoonveegt. Omdat de burgemeester zegt: nu is het genoeg.”

SHANGHAI, 26 FEBR. Er is geen houden meer aan: Koninklijke PTT Nederland gaat miljarden investeren in de Chinese markt van telecommunicatie. Vandaag heeft KPN een samenwerkingsovereenkomst getekend met Cesec, de telecom-poot van het Chinese leger. Volgens de eerste man van KPN, Wim Dik, zijn ethische argumenten gewikt en gewogen. De conclusie was dat zijn bedrijf zo'n kans niet kon laten liggen.

Heeft u geaarzeld over de samenwerking met een gecommercialiseerd deel van het leger?

“Als je een beetje je verstand gebruikt, vraag je je natuurlijk af of je dat wel moet doen, samenwerken met een bedrijf dat als aandeelhouder het Chinese Volksleger heeft. Je zegt niet: Oh, prachtig, goede business-case - en hup. Je praat er over. En je vraagt je af wat de publieke opinie ervan zal vinden.

“Belangrijk is dat - soms tot ons eigen nadeel - er krachtig aandacht wordt geschonken aan de mensenrechten. De Nederlandse regering heeft kennelijk het standpunt ingenomen, met goedvinden van ons allemaal, dat we intensieve handels- en investeringsrelaties onderhouden èn in dialoog blijven over de mensenrechten.

“Als ons kabinet heel erg zijn best doet voor China en premier Li Peng in Nederland met open armen wordt ontvangen, vinden wij kennelijk dat China voor ons een geweldige opportunity is. En in China is er een uitvoerende instantie van de politiek. Dat is het leger. Een leger dat bovendien een heel andere positie heeft dan het leger in Nederland, omdat het zelfverzorgend is. Het heeft een eigen landbouw-areaal, een katoenspinnerij, eigen textielfabrieken, noem maar op. Het is al decennialang een economische macht die met het leven verweven is.

“Neem de Verenigde Staten, het land waar Chinese dissidenten het liefst naar toegaan omdat ze daar met open armen worden ontvangen. Honderden bedrijven uit diezelfde Verenigde Staten werken samen met Cesec. Als we nu de eerste waren geweest, dan had ik wel even aan het ministerie van Buitenlandse Zaken gevraagd of het wijs is met zo'n bedrijf in zee te gaan. Maar we zijn niet de eerste, we zijn bedrijf nummer driehonderdzoveel.

Maar dat doet toch niets af aan de negatieve aspecten van samenwerken met het leger?

“Nee, daarom zeg ik ook: we hebben erover zitten praten. Je begint met je af te vragen of het zakelijk gezien een goede 'opportunity' is. Nou, dat is het.

“We zijn overigens al sinds 1992 bezig. Eerst met het ministerie van Post en Telecommunicatie, maar dat hebben we laten versloffen. Daarna zijn we gaan praten met een van de drie landelijke telecom-aanbieders, Unicom, maar daar zouden we heel veel geld aan moeten betalen en zouden vervolgens niks te zeggen krijgen. Met Cesec gaan we een nieuwe joint-venture oprichten, waarin wij een meerderheidsbelang hebben.

“Onze conclusie is dat het wel heel raar zou zijn om wel zaken te doen met de politieke beslissers, maar dan van de uitvoerders van het beleid zegt: 'Nee, daar kan ik geen zaken mee doen'. Dat is echt te dol voor woorden. Dan had Wijers nooit naar China moeten gaan.

“Vergelijk het met een burgemeester die een omstreden beslissing neemt waar de gemeenteraad - en daarmee het volk - achter staat. En dat het volk vervolgens zegt dat het met de uitvoerder van die beslissing, de politie-agent, niet in de tram wil staan.”

Hebben de gebeurtenissen in 1989 op het Plein van de Hemelse Vrede de bezwaren tegen het leger voor u niet tastbaarder gemaakt?

“Ook daarvoor geldt die burgemeester-analogie. Ik kijk naar de tv en zie dat de politie de Dam schoonveegt. Niet omdat de politie zelf de beslissing neemt om de dam schoon te vegen, maar omdat de burgemeester zegt: nu is het genoeg. Het leger treedt niet op op het Tien An-Menplein zonder dat meneer Deng Xiaoping zegt: 'Nou is het mooi geweest'. Met Deng Xiaoping en Li Peng doen we zaken. En dan gaat het mij dus echt te ver om te zeggen dat ik niet met die agent in de tram zou mogen zitten.”

Hoe gaat u de Chinese markt veroveren?

“We beginnen klein met een investering van tien miljoen gulden in deze samenwerking. Het is een platform dat moet groeien tot een behoorlijke telecom-aanbieder. Wat dat kan betekenen is niet te bevatten. Wij denken de komende jaren honderden miljoenen te kunnen investeren. En dat worden vanzelf miljarden. Dat is helemaal niks. Om een voorbeeld te geven: het telecom-bedrijf in Portugal bracht bij de privatisering onlangs 14 miljard gulden op. Als wij in de komende vijf jaar twee miljard gulden in China investeren, is dat niet meer dan een druppel op de gloeiende plaat. Als alles lekker loopt, willen we op den duur een nationaal dekkend netwerk hebben. Maar over vijfentwintig jaar zijn er in China misschien wel twintig of dertig nationale netwerken.”

Hoe belangrijk is China voor KPN?

“Onze eerste prioriteit voor investeringen ligt bij onze thuismarkt, daarna bij het gebied rond Nederland, vervolgens Oost-Europa en ten slotte onze internationale strategische expansie. Wat deze regio, het Verre Oosten, betreft, moeten we keuzes maken. We kunnen niet in India, Indonesië, Thailand èn China tegelijk van alles ontwikkelen. Maar dat wij in Azië over vijfentwintig jaar een ijzersterke basis zullen hebben, staat voor mij als een paal boven water.”