Brandweer acht Elfstedentocht 'superriskant'

LEEUWARDEN, 26 FEBR. De Elfstedentocht is een “superriskant” evenement en een openbaar veiligheidsprobleem. Dit zegt de Leeuwarder brandweercommandant G. van Meegdenburg in een reactie op het onderzoeksrapport 'Leren van succes', dat gisteren in Leeuwarden is gepresenteerd. Het Crisis Onderzoeks Team (COT) van de Rijksuniversiteit Leiden concludeert hierin dat de organisatie van de Elfstedentocht beter kan.

Hoewel het evenement vorig jaar succesvol verliep, haperde de organisatie op onderdelen. Zeventig procent van de politiemensen bleek de draaiboeken niet te kennen. Bij verschillende organisaties waren logistieke problemen, werkten de verbindingen niet feilloos en bestond onduidelijkheid over verantwoordelijkheden.

Volgens de commandant heeft de Tocht der Tochten alles in zich van een openbaar veiligheidsrisico. “Grote aantallen mensen kwamen in kort tijdsbestek bij elkaar, begaven zich in extreem koude buitenlucht en namen de nodige alcohol tot zich. Als ze het ijs hadden betreden was dat niet te voorkomen geweest. Als ze ook nog eens massaal door het ijs zouden zijn gezakt, hadden hulpverleners ze door de mensenmassa en de chaos moeilijk kunnen bereiken. Ondanks de uitgebreide preventie en gedegen voorbereiding kunnen we dan niets doen. Als het mis gaat, rollen er koppen.”

Volgens Van Meegdenburg voldeed de tocht van vorig jaar aan de definitie van een ramp. “Er vielen vele slachtoffers, er werden tientallen pelotons ME gereed gehouden en officieren van justitie waren paraat. Een vijfde van de deelnemers had medische hulp nodig.”

De brandweercommandant wijst erop dat de bij de voorbereidingen van de Elfstedentocht in 1987 veiligheidsaspecten zwaar meewogen in de beslissing de tocht wel of niet te houden. In dat jaar stond de Elfstedentocht op het punt voor de derde achtereenvolgende keer verreden te worden. “Uiteindelijk hoefde de afweging niet genomen te worden, omdat de ijskwaliteit te slecht was.”

Volgens de Leidse onderzoekers onderkennen de bestuurders de openbare veiligheidsrisico's niet. “Waarschijnlijk omdat zich tot dusver weinig problemen voordeden en gewonden niet op dezelfde plaats en tijd behandeld werden.”

De onderzoekers beschouwen een regelmatige herhaling van een Elfstedentocht als grootste risicofactor. De overheid en de Vereniging De Friesche Elf Steden moeten dit aspect meewegen bij het besluit de tocht uit te schrijven. “Als de organisatie routine wordt, neemt de fout op kansen toe.” Overwogen moet worden niet twee keer achter elkaar een tocht te organiseren, menen de onderzoekers. Voorzitter H. Kroes van de Elfstedenvereniging voelt daar weinig voor en noemt de suggestie een “puur theoretisch”.