Wjelsryp gaat niet stemmen

De kiezers van Wjelsryp, die geen stembureau in hun dorp meer hebben, weigeren in Winsum te gaan stemmen voor de verkiezingen voor de gemeenteraad. Ze houden wel schaduwverkiezingen.

WJELSRYP, 25 FEBR. De kruidenier is al tien jaar weg, de bank en het consultatiebureau houden er geen zitting meer. Een lijnbus rijdt er evenmin en vier jaar geleden verdween ook het stembureau uit het Friese dorp Wjelsryp.

Mevrouw M. van der Meulen (82) was een van de 383 kiesgerechtigden die in het drie kilometer verderop gelegen Winsum hun stem moesten uitbrengen. “We hebben een uur in de rij gestaan. Ik ben slecht ter been en kon nauwelijks meer staan. Toen heb ik gezegd: 'Ik kom nooit meer in Winsum!”'

Ondanks een massaal protest verdwenen de stemhokjes in 1994 uit het dorpshuis van Wjelsryp. De stemcomputer deed zijn intrede en de Wjelsrypsters moesten naar Winsum.

Vier jaar later is de woede nog niet bekoeld. Ruim tachtig procent van de stemgerechtigden in het Friese dorp zal de komende gemeenteraadsverkiezingen boycotten, zo bleek uit een enquête die op touw werd gezet door Dorpsbelang Wjelsryp. Voorzitter A. Veenstra van Dorpsbelang noemt de actie een principieel protest tegen het verdwijnen van steeds meer voorzieningen uit het dorp. “Nu gaat het om het stembureau. Straks is het de school. Dan zegt men dat onze kinderen ook wel met een busje naar Winsum kunnen. We willen de ogen van de politiek open. Daarom zetten we nu onze hakken in het zand.”

Hij vindt het argument van het gemeentebestuur als zou een stemcomputer voor Wjelsryp te duur zijn, niet steekhoudend. “Wij hebben aangeboden het stembureau met vrijwilligers te bezetten. Dat kost ze niks. Straks komt het nog zo ver dat er alleen in de elf Friese steden een stembureau open is.”

De dorpelingen worden opgeroepen hun stem op 4 maart uit te brengen voor 'schaduwverkiezingen' in Wjelsryp. In dorpshuis 'Yn 'e Mande' wordt een stembureau geopend, compleet met gedrukte biljetten, het vertrouwde rode potlood en stembussen. De 'uitslag' zal vervolgens op het gemeentehuis in Wommels worden bekendgemaakt. “Dan zullen bepaalde partijen wel eens kunnen schrikken”, gniffelt Veenstra. “Blijkt misschien dat ze een zetel verspeeld hebben.”

Wjelsryp (500 inwoners) is een van de 29 dorpen van de 10.000 inwoners tellende gemeente Littenseradiel. Het is het vijfde dorp van de gemeente. Het inwonertal stijgt licht en het verenigingsleven bloeit. De dorpelingen ontmoeten elkaar op zangvereniging 'De lofstem', de muziekvereniging, de kaart- of biljartclub of de gymnastiekvereniging. Het steekt de Wjelsrypsters dat er geen overleg is geweest over de sluiting van het stembureau. De arrogantie van de macht in hoofdplaats Wommels steekt dorpsbewoonster T. Hoitinga. “Alles wordt ons ontnomen en dat is niet leuk. Dorpsbelang heeft geprobeerd om met het gemeentebestuur in gesprek te komen, maar men gaf niet thuis.” Vier jaar geleden heeft ze nog in Winsum gestemd. Nu blijft ze thuis. “Natuurlijk is het jammer dat je stem verloren gaat. Maar deze boycot is een laatste redmiddel.”

Wethouder D. Willemsma van Littenseradiel noemt de boycotactie “overdreven”. “Het heeft geen enkele zin en bovendien gaan er stemmen verloren.” Hij vindt het “niet reëel” om in een dorp met 500 inwoners een stembureau open te houden. “Wjelsryp ligt in een uithoek van de gemeente tegen Franeker aan en heeft geen achterland. Daar een stembureau houden is niet te financieren.” Die kosten bedragen naar schatting zeven- à achtduizend gulden.

In de (overigens kleinere) dorpen Boazum, Kûbaard, Itens en Readhûs zijn de stembureaus ook verdwenen. Willemsma: “In heel Nederland moeten stemgerechtigden naar andere dorpen.”

De wethouder spreekt tegen dat het gemeentebestuur geen oog heeft voor de leefbaarheid in de dorpen. “We stoppen veel geld in onze twintig scholen, de twintig dorpshuizen en de sportvelden.” Hij kan zich nauwelijks voorstellen dat veel Wjelsrypsters een vakje rood gaan maken voor een “nepstemming”. “Ik vraag me af of ze meedoen aan dat kiesspelletje.”