Nieuwe Kylián lijkt geslaagde slapstick

Holland Dance Festival. Nederlands Dans Theater 3, drie wereldpremières: New Age. Choreografie: Paulo Ribeiro; muziek: J. Zorn. Addio Terra. Choreografie: Erik Vos; muziek: J. Joplin, M. Vos, C. Monteverdi. A way a lone. Choreografie: Jirí Kylián; muziek: J. Cage, J.S. Bach, M. Feldman e.a. Gezien: 20/2, Lucent Danstheater, Den Haag. Nog te zien: aldaar 20 t/m 22 maart. Inl.: (070) 360 9931.

Regisseur Erik Vos heeft zich op een nieuw pad begeven: dat van de choreograaf. Hij doet dat in samenwerking met Sabine Kupferberg, een vrouw voor wie hij al langere tijd een stuk wilde maken, dus dat wekt dat hoge verwachtingen. Vier lege stoelen en regenjassen op de grond zorgen bij het openen van het doek voor een verlaten beeld. Addio Terra blijkt dan ook geen vrolijk stuk te zijn. Een vrouw, Kupferberg, bevecht haar eenzaamheid. Ze herleeft herinneringen en gaat confrontaties aan met haar alter ego's, vertolkt door danseres Jeanne Solan en de voortreffelijke mezzo-sopraan Xenia Meijer. Helaas is er weinig dans, weinig materiaal dus voor Kupferberg om haar tanden in te zetten. In deze, op de mythe van Orpheus gebaseerde, productie gebruikt Vos wel veel theatrale gebaren op een spaarzaam belicht toneel: alles wijst op een onontkoombaar noodlot. Maar mooie toneelbeelden kunnen niet verhelpen dat deze choreografie van Vos niet kan voldoen aan die hooggespannen verwachtingen.

De Portugese choreograaf Paulo Ribeiro heeft zich ver van drama gehouden in zijn New Age. Hij laat zijn dansers lekker dansen op de illustratieve muziek van John Zorn. Kupferberg, Solan, Gary Chryst en Gérard Lemaitre ontmoeten elkaar rond een grote rode bank en blijken hun gezamenlijke verleden nog niet vergeten te zijn. Dartelend, swingend maar soms ook wijfelend laten ze zien dat ze prima kunnen dansen. Ook hun komische talenten, speciaal die van een onverbeterlijke Lemaitre, worden aangesproken. Jammer dat Ribeiro, die in 1993 Waiting for Voluptia maakte voor de junioren van NDT 2, niet meer heeft gedaan met de dramatische vaardigheden van het viertal. New Age is daardoor luchtig en laat weinig indruk achter.

Het tegendeel kun je zeggen over de derde wereldpremière van het nieuwe NDT 3-programma, gecreëerd door de artistiek directeur van het Nederlands Dans Theater, Jirí Kylián. Hij bezit het vermogen elk nieuw werk iets eigens mee te geven. Dat is in A way a lone weer overduidelijk: op doordachte wijze wendt hij het live projecteren van dansers aan. Op zich niet nieuw, maar deze maal wordt er van bovenaf gefilmd. Deze beelden, weergegeven op een enorm, op het toneel staand, filmdoek zetten een scène neer die, samen met door de dansers veroorzaakte schaduwen op datzelfde doek, aan slapstick van het goede soort doet denken.

Dit is niet in de laatste plaats te danken aan de perfect getimede uitvoering van Kupferberg, Chryst en Lemaitre. Dit alles gaat in een rap tempo, zodat het je bijna duizelt voor de ogen en je niet meer weet wie of wat je ziet. De twee omlijstende scènes zijn rustig en zorgen met prachtige muziek van onder anderen J.S. Bach voor een serene, melancholische sfeer. In zwarte kostuums beelden zij het horen-zien-zwijgen uit. Subtiele bewegingen uitgevoerd met een zeggingskracht, die wijst op het grote 'vertelvermogen' van deze oudere dansers.

Het hele Nederlands Dans Theater heeft in het Holland Dance Festival een prominente rol gespeeld: alle drie de gezelschappen waren er met eigen programma's bij betrokken. Met acht premières trokken zij deze zesde editie.