Manneken Pis

Wanneer de blikken van de kordate trambestuurster Jeanne en de schuchtere afwasser Harry elkaar voor de eerste keer kruisen, slaat er letterlijk een vonk over, op de bovenleiding van de tram. Even later zien we op de hoek van een straat een gitarist staan die een bijdrage blijkt te leveren aan de filmmuziek die we al een tijdje hoorden.

De Vlaamse speelfilm Manneken Pis kent wat je noemt een originele, absurd realistische toonzetting. Regisseur Frank van Passel wekt in zijn debuut aangename herinneringen aan andere Belgen als Harry Cleven (Abracadabra) en Jacco van Dormael (Toto le héros) en aan het oeuvre van een Nederlander als Alex van Warmerdam.

Manneken Pis - in België een surprisehit - werd in 1995 bekroond met vier Joseph Plateauprijzen, de Belgische tegenhanger van de Gouden Kalveren: beste film, beste regisseur, beste acteur (Frank Vercruysse) en beste actrice (Antje De Boeck). Terechte lof voor een gedurfde onderneming.

Vrolijk word je er ondertussen niet van. Hoe frivool het beginakkoord ook klinkt, Manneken Pis wordt louter bevolkt door vergooide en verdoemde levens van kwetsbare karakters. In het ene geval wortelt de ellende in de oorlog, in het andere geval in traumatische jeugdervaringen in gevangenis of weeshuis. Belangrijkste verhaallijn in Manneken Pis behelst de tragische pogingen van genoemde Jeanne en Harry om amoureus nader tot elkaar te komen. Dat wil maar niet lukken. Niet eens zozeer omdat mannen op een trein lijken ('groot en lomp') en vrouwen meer op een tram ('gezellig en elegant'), zoals de vrouwelijke conciërge van hun beider, aftandse woonkazerne analyseert. De contactarme Harry heeft zijn gevoelsleven afgelegd sinds hij zijn ouders en broer verpletterd zag worden onder een trein, toen hij zelf langs de spoorlijn een plasje stond te doen. (De misleidende titel Manneken Pis verwijst dan ook nìet naar het vermaarde Brusselse beeldje). “Ik hou van U”, was het laatste dat zijn moeder tegen hem gezegd heeft. Sindsdien kent hij de betekenis van die woorden niet meer.

De liefde is een onbegaanbaar terrein, in deze film althans. Manneken Pis brengt dat feit allengs grimmiger in beeld. Waarbij helaas de eenvoud van het vonkje waarmee het allemaal begon, gaandeweg plaats moet maken voor geforceerde en nogal onduidelijke opera. Manneken Pis (Frank Van Passel, 1995, België). Belg.2, 20.30-22.05u.