De gabbercultuur als klompendans

De tentoonstelling 'Je Maintiendrai' in Archipel in Eindhoven is een zoektocht naar Nederlandse identiteit in de kunst. Arno Coenen en René Bosma dichten daarin een belangrijke plaats toe aan 'gabbers'.

EINDHOVEN, 25 FEBR. Als je een buitenlandse vriend wilt trakteren op een typisch Nederlands gerecht, kom je al snel terecht in een snackbar. Lekker en goedkoop. Voor twee gulden trek je een kroket uit de muur, en voor een paar kwartjes meer heb je een patatje 'speciaal'. Cor Groenenberg verheerlijkt de met mayonaise, ketchup en uitjes besmeurde frieten door een gevulde puntzak op een doek te schilderen van tweeëneenhalf bij drieëneenhalve meter. Het schilderij maakt deel uit van de tentoonstelling Je Maintiendrai, en is te zien op het buitenpodium van het kunstenaarsinitiatief Archipel in Apeldoorn.

Archipel bestaat tien jaar. Op verzoek van Archipels nieuwe tentoonstellingsmakers Anke Land en Anne van As organiseerden het kunstenaarsduo Arno Coenen en René Bosma een expositie, waarvoor zij op hun beurt weer Cor Groenenberg, Klaartje Pander en Gijs van der Schoot uitnodigden. Je Maintiendrai - 'Ik zal handhaven', ontleend aan het Nederlandse wapen, verbeeldt een zoektocht naar de Nederlandse identiteit, en ademt trots en vaderlandsliefde uit. Vooral het werk van Coenen en Bosma zelf is daar een levendig voorbeeld van: “We zoeken naar toegankelijke beelden om de Nederlandse cultuur over te dragen. Buitenlanders associëren Nederlanders nog steeds met tulpen en de klompendans. In ons werk gebruiken we een eigentijds Hollands product: de beeldtaal van 'gabbers'.” Een kale kop, een 'aussie' trainingspak - een verbastering van het chique Italiaanse kledingmerk Australian - en Nike sportschoenen. Dat is waaraan je de gabber kunt herkennen. De installatie Update folklore and landscape van Coenen en Bosma bestaat uit een stroboscopische videofilm waarin drie gabbers de hoofdrol spelen. Stijf van de pillen dansen, of liever gezegd 'hakken' zij ritmisch met staccatische bewegingen op de tonen van happy hardcore gabbermuziek. In een rap tempo wisselt het decor tussen verschillende hedendaagse industriële landschappen. Moderne windmolens, de Erasmusbrug en Rotterdamse kubusvormige huizen verwijzen naar de Rotterdamse roots van de gabbercultuur.

In vervolg op Update folkore... doen Coenen en Bosma nu op verschillende techno parties hun veejay performance Hardcore Holland. In Archipel is hiervan een registratie te zien op een kleine portable monitor.

De performance bestaat uit een live-mix van 3D-animaties die wederom geënt zijn op de beeldtaal uit het gabbercircuit, zij het in een meer extreme vorm. Een dansend skelet, een angstaanjagend oog gemonteerd in een traditioneel Delftsblauw tegeltje; heftige beelden die op je netvlies branden.

Bosma: “In combinatie met deejay Dione trekt dat weer een ander publiek dan in een galerie komt. In het buitenland slaat het heel erg aan, al moeten we weer wel voor zorgen dat het niet te 'hard' wordt, anders begrijpen ze er niets van. Ze weten ook helemaal niet op de muziek te dansen, daarom geven we een 'hak'-demonstratie.” Boven Hardcore Holland hangt een rood-wit-blauw gestreept jack met de Nederlandse leeuw op de achterkant, dat onwillekeurig associaties met nationalisme oproept. Wars van chauvinistische gevoelens duurt het even voordat je het werk in de context van de expositie kunt bekijken. Coenen en Bosma krijgen het voordeel van de twijfel.

Tentoonstelling: Je Maintiendrai. T/m 15/3. Archipel, Vosselmanstraat 402, Apeldoorn. Do-zo 13-17u. Hardcore Holland; veejay performance van Arno Coenen en René Bosma, 26/2, Cybertheater, Guldenvlieslaan 4-5, Brussel. Aanvang: 21.30 uur.