Twee talenten die pijnlijk vervallen

Voorstelling: Nilsson door Work in Progress. Spelers: Bill van Dijk, Jim de Groot, Lottie Hellingman en Marjolein Keuning. Script: Jeroen van den Berg. Regie: Brigitte Odett. Gezien: 23/2 in het Voormalig VOC Werktheater Amsterdam. Aldaar t/m 29/3. Inl. (020) 6270296.

Diaprojecties en verschillend gekleurde schijnwerpers dompelen de toneelvloer in een bad van licht en donker, spook- en sprookjesachtig tegelijk, als bij een rock-concert uit de jaren zeventig. En zo hoort het ook, want Nilsson, de door Bill van Dijk geïnstigeerde muziektheaterproductie die gisteravond in première ging, is gewijd aan Harry Nilsson, de man die van alle overbekende popzangers de onbekendste is gebleven - en zijn relatieve roem dateert vooral uit de seventies. Van zijn bewonderaars was John Lennon de beroemdste, en van zijn vrienden ook. Hij stierf in 1994, na een hartaanval.

Nilsson is de eerste voorstelling van Work in Progress, een initiatief van producent Joop van den Ende dat ruimte moet bieden voor 'kleinschalige, maar volwaardige theaterproducties'. Het mag passend heten dat juist Bill van Dijk, na zijn inzet voor grootschalige Van den Ende-musicals als Cyrano en Evita, als eerste de mogelijkheid werd geboden om een project naar eigen keuze te realiseren. Zijn ideeën vormden het uitgangspunt voor het script van Jeroen van den Berg, en zijn vocale talent is nu de basis voor deze hommage aan een zanger die bekend stond om een stembereik van drieëneenhalve octaaf.

Erg veel biografische informatie biedt Nilsson overigens niet. De voorstelling is gesitueerd rondom een bank, waarop de hoofdpersoon als een couch potato is gezeten voor een tv-toestel en naast een ijskast, en een kroeg op het verhoogde achtertoneel, waar vooral de flashbacks plaats vinden en waar ook een gesmeerde viermans-band zich uitleeft op Paradiso-sterkte.

Tijdens de laatste avond van zijn leven jaagt deze Nilsson koortsachtig de stemmen in zijn hoofd na. Sommige daarvan behoren toe tot de vrouwen uit zijn leven, maar de belangrijkste is die van John Lennon, met wie hij in 1974 in een drie maanden durende dronkemansroes verkeerde. Het drinkebroers-duet met Lennon, met de meest tragikomische danspassen die ik in tijden heb gezien, behoort tot de hoogtepunten van de voorstelling. Maar wie Nilsson nu precies was, en wat hem tot een kluizenaar maakte, blijft onverklaard.

De meeste aandacht gaat natuurlijk uit naar Bill van Dijk. Allang was hij één van de beste musical-acteurs van Nederland, maar in deze titelrol is alles samengebald wat hem die status heeft verleend: de nonchalante moeiteloosheid die hij kan uitstralen, de fysieke souplesse en bovenal zijn veelzijdigheid als zanger. De rock-nummers kan hij even goed aan als de ballades en het Nilsson-pathos in Without you, 's mans grootste hit.

Naast hem vind ik Jim de Groot als John Lennon een ware vondst. Niet alleen zingt hij diens Jealous guy met alle breekbaarheid die het nummer in zich heeft, maar ook is hij een volstrekt geloofwaardige pestkop en gangmaker, zonder in een tot mislukken gedoemde imitatie te vervallen. Samen zijn Van Dijk en De Groot waardige navolgers van Nilsson en Lennon, twee reusachtige talenten die we hier pijnlijk zien verloederen. Hoewel de vrouwenrollen minder markant zijn - dit is nu eenmaal a man's world - zingen Marjolein Keuning en de in de musical Eindeloos ontdekte Lottie Hellingman hun partijen stijlvast mee.

Nilsson eindigt, onvermijdelijk, met de dood. De hemelse scène die daaraan bij wijze van finale is gewijd, doet na het voorgaande een beetje flauw aan. Wat mij betreft had de voorstelling met de voorlaatste scène mogen eindigen, waarin Bill van Dijk ingetogen en aanhankelijk een afscheidsliedje zingt om te zoenen: 'Turn on your record player, listen to my song...'