Troepen VS blijven paraat bij Irak; Clinton akkoord, maar houdt twijfel

WASHINGTON, 24 FEBR. President Clinton heeft gisteren voorzichtige steun gegeven aan het akkoord tussen de Iraakse regering en de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Kofi Annan, over de wapeninspecties in Irak.

Vandaag zal Annan het document voorleggen aan de VN-Veiligheidsraad in New York. Ook de overige permanente leden van de Raad, Rusland, Frankrijk, China en Groot-Brittannië, hebben zich in wisselende mate positief getoond over het akkoord. Irak heeft meteen de overwinning opgeëist in de confrontatie met de VN en de VS.

“Irak heeft zich schriftelijk verplicht om onmiddellijke en onvoorwaardelijke inspectie van alle plaatsen in Irak toe te laten”, zei Clinton gisteren. “Ik hoop dat dit akkoord de stap voorwaarts zal blijken waar we op wachtten. Maar dat zal in de praktijk moeten blijken. Het gaat er niet om wat Irak zegt, maar wat het doet.”

Clinton waarschuwde voor “ernstige gevolgen” als Irak zich niet aan de overeenkomst houdt. “Ik ben van plan om onze troepen in hoge staat van paraatheid te houden”, aldus de Amerikaanse president, met een verwijzing naar de militaire macht die de Verenigde Staten de afgelopen weken in de Golf-regio hebben opgebouwd. Volgens officiële bronnen in Amman heeft Clinton tegenover de Jordaanse koning Hussein beloofd de militaire optie terzijde te schuiven als Irak het akkoord “naar de letter en in zijn integriteit toepast”.

Volgens Clinton is het resultaat van Annans missie te danken aan het dreigement van de Verenigde Staten en Groot-Brittannië om militair op te treden, wanneer Irak zou blijven weigeren om de VN-inspecteurs van

UNSCOM toe te laten tot de zogenoemde presidentiële plaatsen in Irak. “Opnieuw hebben we gezien dat diplomatie ondersteund moet worden met kracht en vastberadenheid. Als het akkoord volledig wordt uitgevoerd, en dat is de grote vraag, dan zal het UNSCOM in staat stellen om haar missie te vervullen.” Clinton zei ook dat hij over bepaalde details van de overeenkomst nog nadere opheldering wil hebben.

Volgens minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright geeft het akkoord aan dat Saddam Hussein “overstag is gegaan”. Gevraagd of de uitkomst dus een overwinning is voor de Verenigde Staten, zei ze: “We voelen ons er goed bij. Maar ik wil het niet mooier voorstellen dan het is. Dit is een belangrijke eerste stap. Nu komt het erop aan of Irak zich eraan houdt.”

In het Congres is gemengd gereageerd op het resultaat van de missie van Annan. Trent Lott, de leider van de Republikeinse meerderheid in de Senaat, zei dat de Amerikaanse regering zich heeft laten klemzetten door het initiatief uit handen te geven aan Annan. “Dit is weer een voorbeeld van hoe de buitenlandse politiek van deze regering is uitbesteed aan anderen”, aldus Lott. Lotts partijgenoot senator Arlen Specter drong erop aan dat de Amerikaanse regering haar pogingen opvoert om Saddam Hussein af te zetten.

Pagina 5: Tekst akkoord/ Clinton; Frankrijk: geen automatisch recht VS op vergelding

Newt Gingrich, de Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, zei dankbaar te zijn over het akkoord. Maar “als Saddam Hussein terugkomt van zijn woord, moet er onmiddellijke vergelding zijn”, aldus Gingrich. Hij prees de regering-Clinton voor haar standvastigheid in de crisis, en kritiseerde “leden van de wereldgemeenschap met slappe knieën” die niet tegen Irak wilden optreden. Tot zover onze correspondent. Frankrijk liet vandaag weten niet van plan te zijn in te stemmen met een automatisch Amerikaans recht om een vergeldingsaanval te ondernemen als Irak het gisteren getekende akkoord zou schenden. De Britse premier, Tony Blair, zei gisteren dat het akkoord moet worden verankerd in een nieuwe resolutie van de Veiligheidsraad, wat een herhaling van de crisis met Irak zou kunnen voorkomen. Daarin zou zo'n automatische Amerikaanse militaire reactie kunnen worden opgenomen. In een vraaggesprek met Radio Europe 1 zei de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Hubert Védrine, echter dat het niet aan de VS is te bepalen of Irak al dan niet in overtreding is. “Het zal de taak van de Veiligheidsraad zijn te zien of er vals spel is of niet (..) niet alleen de VS”, zei Védrine.

De Franse minister van Defensie, Alain Richard, zei gisteren in Boedapest dat de VN-sancties tegen Irak zouden moeten worden ingetrokken als het akkoord tussen Irak en de VN inderdaad leidt tot voltooiing van de wapeninspecties door de VN. “Het bestaan van de economische sancties is een moeilijk probleem, dat wordt gerechtvaardigd door de obstakels voor de wapeninspecties”, aldus Richard. “Als deze inspecties bevredigend verlopen, moet het mogelijk zijn de sancties op te heffen.”

Irak verklaarde zich vandaag tot overwinnaar van de confrontatie met de VN en de VS, en stelde dat het akkoord inderdaad de weg zal bereiden voor snelle opheffing van de sancties. Het Iraakse leiderschap onderstreepte in een verklaring die door de kranten werd overgenomen, dat “de wil van de Irakezen heeft gezegevierd over de wil van het kwaad”. De door de staat gecontroleerde media gaven president Saddam Hussein - die de dag van gisteren uitriep tot 'Dag van de Vlag' - alle eer. Het waren Saddams “wijsheid (..) en zijn onderhandelingscapaciteit” die de regio een nieuwe, verwoestende oorlog bespaarden, aldus de krant Al-Qadissiya.

Maar onder gewone Irakezen was gisteren weinig vreugde te bespeuren. Veel inwoners van Bagdad zeiden met vreugde-uitingen te wachten tot de dag waarop de sancties worden opgeheven die sinds de zomer van 1990 van kracht zijn. “Voor ons is niets veranderd”, zei een winkelier. “De inspecteurs gaan weer zoeken. Zelfs als ze elk huis en elke centimeter van het land hadden doorzocht, hadden ze in zeven jaar klaar moeten zijn. Maar ze vertragen het intrekken van de sancties opzettelijk.” Een andere winkelier zei: “Amerika houdt van oorlog. Als de Amerikanen het voor het zeggen hadden, zouden de sancties nooit worden opgeheven.” (AP, AFP, Reuters)