Strijd tegen wapens ontbeert kennis

Een aantal incidenten waarbij vuurwapens in het spel waren, heeft onlangs opnieuw de aandacht gevestigd op het probleem van het illegale wapenbezit in de Rotterdamse regio. De politie van Rotterdam heeft er een apart bureau voor opgericht.

ROTTERDAM, 24 FEBR. Het illegale vuurwapenbezit is redelijk stabiel, maar het aantal ernstige incidenten - zoals berovingen en overvallen - waarbij vuurwapens worden gebruikt stijgt. “De klap is een mes geworden en in plaats van een mes wordt een pistool gebruikt.” Dat zegt W.J. Muysson, chef regionaal bureau wapens en munitie van het politiekorps Rotterdam-Rijnmond.

Zoals in andere grote steden gaat in Rotterdam vrijwel geen dag voorbij zonder berovingen of overvallen waarbij met vuurwapens wordt gedreigd. Ruim een week geleden werden vijf passagiers van een metro gewond bij een schietpartij tussen twee jonge mannen, op klaarlichte dag op het station Maashaven. Enkele weken geleden werd een twaalfjarige jongen door een kogel getroffen tijdens een schietpartij op de Mathenesserweg, het centrum van de drugshandel in de Maasstad.

Het probleem van illegaal wapenbezit werd ruim twee maanden geleden extra schrijnend onder de aandacht van het Rotterdamse korps gebracht, toen de enige politievrouw die lid was van een Rotterdams arrestatieteam bij een aanhouding in Den Haag dodelijk werd getroffen door een kogel. De dader kreeg deze week voor dit en andere misdrijven levenslange gevangenisstraf.

De Rotterdamse politie heeft als eerste regiokorps in Nederland een aparte afdeling voor de bestrijding van illegaal wapenbezit. Sinds een half jaar wordt elk incident waarbij vuurwapens te pas komen (inclusief inbeslagneming tijdens bijvoorbeeld een arrestatie of huiszoeking) in de computers geregistreerd. Muysson: “Het afgelopen half jaar zijn er tussen de duizend en 1.200 van dergelijke incidenten geweest. Op jaarbasis komt dat neer op 2.400 gevallen. In 1994 kwamen we, volgens een andere berekening, op 2.700 uit, zodat er een redelijk stabiele situatie is.”

Het werkelijk aantal illegale vuurwapens is echter veel hoger, al is dat volgens de politie moeilijk in beeld te krijgen. Muysson: “We hebben de laatste jaren twee keer te maken gehad met de illegale invoer van flinke partijen wapens. In éEÉn geval ging het om 150 pistolen van Amerikaanse makelij. Daarvan zijn er vijftien in deze regio in beslag genomen. De andere partij bestond uit 230 (Joegoslavische) Zastava-pistolen, waarvan er twintig in het hele land in beslag zijn genomen.” In beide gevallen komt dat neer op ongeveer tien procent van de in beslaggenomen wapens. “Als we ervan uitgaan dat voor vuurwapens hetzelfde geldt als voor verdovende middelen, namelijk dat tien procent in beslag wordt genomen, dan geldt, grof gezegd, dat in het Rijnmondgebied tussen de 10.000 en 15.000 illegale wapens zijn”, stelt Muysson.

Van dit grote aantal bestaat circa een derde uit speelgoedwapens en nabootsingen die soms bedrieglijk echt lijken op pistolen of revolvers. Onder de 'echte' wapens worden ook gaspistolen, luchtdrukpistolen en hagelgeweren en -revolvers gerekend, die in Nederland verboden zijn, maar in Duitsland en Frankrijk vrij verkrijgbaar. Belgische geweren komen bijna niet meer voor sinds de wetgeving in België is veranderd. “Wie in België legaal een vuurwapen koopt, kan er honderd procent zeker van zijn dat zijn naam en andere gegevens aan de Nederlandse politie worden doorgegeven”, aldus Muysson.

Het Rijnmondgebied scoort al geruime tijd hoog bij illegaal wapenbezit. De bewering dat een derde van alle (illegale) vuurwapens in Nederland in Rotterdam en omgeving wordt aangetroffen, is volgens Muysson echter overtrokken. “Die uitspraak is gebaseerd op gegevens van de Centrale Recherche Informatiedienst (CRI), maar die zijn niet volledig. Elk korps dient alle gegevens over vuurwapens aan de CRI door te geven. In Rotterdam doen we dat. Er zijn echter ook korpsen die dat nalaten. Op basis van de CRI-gegevens blijkt dat van alle wapens die in Nederland in beslag worden genomen, twintig tot 25 procent afkomstig is uit het Rijnmondgebied.”

In de Rotterdamse haven, waar jaarlijks miljoenen containers worden overgeslagen, worden uiteraard ook vuurwapens illegaal ingevoerd. Muysson: “Het is gemakkelijk een partij vuurwapens te verstoppen in een container, tussen Amerikaanse auto's of machineonderdelen. De Amerikaanse autoriteiten nemen illegale export van vuurwapens ernstig op. Ze steken veel energie in onderzoek als wij gegevens verstrekken over wapens die we hebben aangetroffen.” Een 'substantieel' aantal vuurwapens dat in Nederland wordt gebruikt, is afkomstig uit ex-Joegoslavië. “De Zastava-fabrieken (waar de gelijknamige auto's worden geproduceerd) moeten van hun wapens af. Handelaars krijgen tegen betaling uitvoervergunningen en soms worden ze met hun wapens onder politiegeleide naar het niemandsland bij de grens gebracht.”

De politiechef bestrijdt de vaak gehoorde opvatting dat vuurwapens gemakkelijk verkrijgbaar zijn. “We kennen de namen van kroegen die vaak in dit verband genoemd worden. We horen ook verhalen dat bijvoorbeeld taxi-chauffeurs wapens hebben. Daar zijn we wel eens ingedoken en dan blijkt dat dit niet juist is. Taxichauffeurs brengen die verhalen in de wereld om mensen met kwade bedoelingen af te schrikken. En kroegbazen hebben nooit iets in huis. Een partij illegale wapens wordt altijd razendsnel over allerlei plaatsen verdeeld. Men weet dat justitie illegaal wapenbezit zwaar opvat. Wie een vuurwapen verhandelt, kan op negen maanden gevangenisstraf rekenen als hij wordt gepakt.”

Bestrijding van het illegale wapenbezit is volgens Muysson landelijk nog te veel een kwestie van 'lucky shots'. Een projectgroep, ingesteld door de raad van hoofdcommissarissen, probeert de expertise terug te brengen die bij de reorganisatie van de politie in regiokorpsen hier en daar verloren is gegaan. Muysson: “Als wapens in beslag worden genomen, moet er verder mee gerechercheerd worden. Het 'lezen' van wapens, zoals wij dat noemen, kan allerlei gegevens opleveren. Dat gebeurt te weinig en vaak te laat en in te veel gevallen helemaal niet.”