Rede van Tudjman was 'belachelijk'

BELGRADO, 24 FEBR. De Kroatische president, Franjo Tudjman, is gisteren ongemeen fel gehekeld om een rede die hij zaterdag hield over de relatie tussen Kroatië en Bosnië. De Amerikaanse Bosnië-gezant, Robert Gelbard, bestempelde de opmerkingen als “schandelijk” en “belachelijk”.

Tudjman opende zaterdag in Zagreb een congres van zijn partij. Tijdens zijn rede zei hij dat het verkeerd is geweest Bosnië na de desintegatie van het oude Joegoslavië niet bij Kroatië te voegen. Tudjman verdedigde zijn steun voor de aanleg van een spoorlijn van Zagreb via Bosnië naar Dalmatië met het argument dat “we terugkeren naar de gebieden waar onze koning Tomislav vandaan komt” en hield in zijn toespraak vast aan zijn steun voor Herceg-Bosna, de zelfuitgeroepen Kroatische minirepubliek in Bosnië, die de Bosnische Kroaten slechts na jarenlange zware druk hebben ontmanteld.

Die opmerkingen leverden hem gisteren ongezouten kritiek op van de Amerikaanse Bosnië-gezant, Robert Gelbard. Hij zei dat Washington “ontzettend kwaad” is over de opmerkingen, omdat ze aantonen dat Tudjman “bezig is afstand te nemen van enkele van zijn belangrijkste verplichtingen in het vredesakkoord van Dayton”. “Dit tast zelfs een hele reeks van internationale akkoorden aan”, aldus Gelbard. “De historische verwijzingen die [Tudjman] in zijn toespraak deed over het herstel van het Kroatië onder koning Tomislav zijn schandelijk, gevaarlijk en belachelijk.” “President Tudjman moet op zijn woorden passen”, zo voegde Gelbard daaraan toe. Het koninkrijk dat koning Tomislav in het jaar 925 stichtte omvatte naast Kroatië ook Bosnië. Tomislav was afkomstig uit wat nu Bosnië is.

Ook de Bosnische regering heeft woedend gereageerd. President Alija IzetbegoviEÉc noemde de opmerkingen “onaanvaardbaar” en droeg de Bosnische ambassadeur in Zagreb op een protest in te dienen. Bij de indiening van dat protest zei ambassadeur Kasim Trnka dat de opmerkingen van Tudjman “de relaties tussen Bosnië en Kroatië zonder twijfel aantasten”.

Gelbard zei gisteren zich ook “diepe zorgen” te maken over wat hij noemde “het begin van een serieus patroon van schendingen, door Kroatië, van het akkoord van Erdut” tussen de Kroaten en de Kroatische Serviërs. Dat akkoord leidde het herstel in van het Kroatische gezag over Oost-Slavonië. Gelbard doelde op een incident dat zich gisteren in Oost-Slavonië voordeed. Een groep van rond honderd Kroatische extremisten verbrandde Servische symbolen en Servische boeken en maakte daarbij de Hitler-groet. De Kroaten legden het verkeer lam, om de terugkeer van Servische vluchtelingen te verhinderen. Een dag eerder gooiden Kroatische extremisten in een dorp in Oost-Slavonië handgranaten naar een huis van Serviërs; daarbij werd een 70-jarige vrouw gewond. (Reuters, AP)