Politiek spervuur markeert begin verkiezingsrace

De afgelopen weken klonk op het Binnenhof nog wel eens de vraag wanneer de strijd echt zou losbarsten. Sinds gisteren bestaat daarover geen twijfel meer.

HOORN/AMERSFOORT, 24 FEBR. Het spel van actie en reactie dat verkiezingscampagnes kenmerkt, is begonnen.

Vanuit Hoorn waarschuwde PvdA-lijsttrekker Kok dat Nederland “uit balans” raakt wanneer de VVD de grootste partij wordt. Nog dezelfde avond grapte de tweede man van de VVD, Dijkstal, in Amersfoort dat Kok de moed niet moet opgeven. Vanuit Apeldoorn reageerde D66-lijsttrekker Borst afwijzend op een suggestie van PvdA-coryfee Melkert, gedaan vanuit Rotterdam, dat mensen met een zogenoemde Melkert-baan meer loon moeten krijgen.

De komende weken zullen politici in een verbaal pingpong spel elkaar vanuit steeds wisselende lokaties bestoken met uitspraken, reacties op uitspraken en reacties op reacties. Soms zullen de woorden over de hoofd van de toehoorders in de zaal van die dag heen gaan, en die moeten dan de volgende morgen in de krant nalezen wat er precies was bedoeld. Het televisieprogramma Den Haag Vandaag, dat gisteren op drie bijeenkomsten met cameraploegen aanwezig was, geeft vaak dezelfde avond al een samenvatting.

Hoewel de bedoeling van verkiezingsbijeenkomsten is dat de kiezer duidelijk wordt waar een partij voor staat, lijkt het belang van wat er wordt gezegd moeilijk te wegen. Gisteravond domineerde Kok, maar vanavond is Bolkestein al weer aan de beurt. Vanuit Zwolle. In Schiedam staat Wallage klaar om te reageren. Over Melkert en zijn banen, een uitspraak van afgelopen vrijdag alweer, hoor je de komende dagen misschien al niks meer.

Of het wordt ineens een majeure kwestie. Wat er in verkiezingscampagnes gaat opspelen is moeilijk te voorspellen. Het rumoer over asielzoekers, dat vier jaar geleden een stempel drukte op de campagne, begon met een enkele in zijn eigen ogen onschuldige uitspraak van Bolkestein. Pas de felle reactie van met name het CDA en aandacht van de media maakte er een echt verkiezingsonderwerp van.

De media spelen bij al deze gelijktijdige verkiezingsbijeenkomsten in meer dan één opzicht de rol van boodschapper. Behalve dat zij de lezer of kijker informeren, hun gebruikelijke taak, informeren zij ook de politici. Zo hoorden journalisten in Amersfoort van hun collega's uit Hoorn wat Kok had gezegd over de VVD.

Terwijl zangeres Heddy Lester voor de aanwezige liberalen het pauzeprogramma vulde, kreeg de gespreksleider de munitie aangereikt voor zijn eerste vraag aan VVD-kandidaten Dijkstal en Zalm. En kreeg de aanwezige pers bruikbare kopij: een reactie op de uitspraken van de premier.

Af en toe spreken de boven met name genoemde politici elkaar ook nog rechtstreeks, maar dan zijn de bijeenkomsten strikt besloten. Elke woensdag voor het coalitieoverleg in het Torentje en elke vrijdag in de ministerraad, waar zij nu al vier jaar hun gezamenlijke beleid vormgeven.