Kok waarschuwt tegen 'te grote' VVD

HOORN, 24 FEBR. Premier Kok heeft gisteravond gewaarschuwd dat Nederland “uit balans” raakt als de VVD bij de komende verkiezingen groter wordt dan de PvdA. Met deze uitspraken liet de premier zich in de aanloop tot de gemeenteraads- en parlementsverkiezingen onomwonden gelden als PvdA-lijsttrekker. “Bij een te grote VVD zal Nederland een heel mooi land worden voor mensen die goed voor zichzelf kunnen zorgen. Maar het zal te hard en te weinig sociaal zijn voor mensen die op voorzieningen zijn aangewezen”, zei Kok op een verkiezingsbijeenkomst in Hoorn.

Wat de premier betreft zal “Kok-2 geen replica van Kok-1” worden. “De afgelopen vier jaar hebben we ervoor gezorgd dat Nederland weer economisch sterk is geworden. Ook de volgende vier jaar zullen we daar weer voor staan. Maar daarnaast is er nu wel de ruimte om scherpere accenten op het sociale te leggen. De PvdA wil die sociale kwaliteitssprong nu maken.” De PvdA-leider trok ook van leer tegen GroenLinks en de SP. De “extreem-linkse” partijen “stapelen al hun wensen op elkaar zonder zich af te vragen: kan dat wel?”. Op die partijen stemmen “is niet realistisch”.

Het optreden kwam na een week waarin verschillende partijgenoten hun twijfels uitspraken over de campagnestrategie. De partij zou te weinig sociaal gezicht tonen en zich te afhankelijk maken van het premierschap van Kok. Dat premierschap wordt tot nu toe als een succes ervaren, zo wijzen peilingen uit.

pagina 3: CAMPAGNE: Wiegel: de premier hapert

Maar de afgelopen weken is in de media en door andere partijen voor het eerst hardop getwijfeld aan de onfeilbaarheid van Kok. VVD-erelid en senator Wiegel bracht die feilbaarheid gisteravond op een spreekbeurt in Almelo ter sprake: “Het kabinet heeft vier jaar de wind mee gehad. Maar bij mooi weer is iedereen een hard zeiler. De laatste weken zit het wat tegen, en dan moet de kapitein op de brug staan, een vaste koers varen en de bemanning in de hand houden. Dat is onvoldoende gebeurd.”

De voormalig VVD-leider doelde op de problemen met de procureurs-generaal, de benoeming van kroonprins Willem-Alexander in het IOC en de onduidelijkheid rondom het zenden van een fregat naar de Golf. “Onze grootste tegenstander, en dan doel ik niet op de PvdA maar op de minister-president, is aan het haperen”, meende Wiegel. “De premierbonus verdampt in het zicht van de haven.”

De VVD reageerde gisteravond meteen al op de uitspraak van Kok over het uit balans raken van Nederland bij liberale verkiezingswinst. De VVD-ministers Dijkstal en Zalm kozen op een verkiezingsbijeenkomst in Amersfoort voor een kwinkslag. Zalm: “Nederland was de afgelopen vier jaar ook in onbalans. Toen was de PvdA de grootste partij.” Dijkstal vond het “tijd voor een bemoedigend woord” voor de premier: “Hij moet niet zo snel opgeven.”

Opmerkelijk op de PvdA-bijeenkomst in Hoorn waren ook enkele uitspraken van fractievoorzitter Wallage over de grote ondernemingen. Zij hebben zich er tot nu toe “met een jantje-van-leiden afgemaakt als het om de onmatigheid aan de top van het bedrijfsleven gaat”. Wallage doelde op de optieregelingen die door Kok vorig jaar als een “exibitionistische verrijking” waren bekritiseerd. Zij dragen volgens Wallage bij “aan de ieder-voor-zich mentaliteit, die looneisen van de werknemers kan uitlokken”. Daarmee komt één van de pijlers onder het poldermodel in gevaar. Hij waarschuwde voor “Duitse toestanden”, waar hoge lonen als één van de oorzaken van de hoge werkloosheid worden gezien.

Wallage stelde bovendien dat de forse winsten die het bedrijfsleven maakt, verkeerd worden gebruikt. Hij hekelde de ondernemingen die hun “forse hoeveelheid liquide middelen willen terugsluizen naar de aandeelhouders” door van hen aandelen terug te kopen. Dat geld moet volgens hem juist voor scholing van werknemers worden benut. Hij waarschuwde VVD-minister Zalm dat diens voorstel dergelijke aandelentransacties fiscaal aantrekkelijker te maken, niet op steun van de PvdA kan rekenen.