'Beide maatschappijen in 1997 beste van de wereld'; KLM-Northwest bekroond

De KLM en haar Amerikaanse partner Northwest Airlines zijn gisteren in Singapore bekroond als 'beste luchtvaartmaatschappijen van 1997'. De eerste global alliance speurt nu naar Aziatische partners, maar KLM-topman Leo van Wijk vreest dat 'Schiphol' voor problemen kan zorgen.

SINGAPORE, 24 FEBR. Toen Leo van Wijk eind jaren tachtig met een aantal KLM-collega's discussieerde over de toekomst van de wereldluchtvaart, filosofeerde een enkeling al over een grote alliantie waarvan de Nederlandse luchtvaartmaatschappij binnenkort onderdeel zou uitmaken. Maar de meesten deden die ideeën destijds cynisch en ongelovig af als 'luchtfietserij'.

Van Wijk: “Toen hebben we als KLM-directie gezegd: zou het kunnen als we iets verder in de toekomst kijken, bijvoorbeeld aan het begin van de volgende eeuw? Ja, dan wel, was de conclusie. Als we dat inderdaad zo zien, concludeerden we toen, en als we in de 21-ste eeuw onderdeel willen zijn van zo'n wereldwijde alliantie, dan zullen we de strategie voor de negentiger jaren daar op moeten baseren.” Van Wijk was destijds directielid en nu, negen jaar later KLM's hoogste baas.

Aldus geschiedde. De KLM kocht in 1989 voor 400 miljoen dollar een substantieel belang in de Amerikaanse luchtvaartmaatschappij Northwest Airlines en legde daarmee de basis voor 's werelds eerste global alliance in de luchtvaart. Anno 1998 bedienen de twee maatschappijen samen een routenetwerk van meer dan 400 bestemmingen in tachtig landen en voeren zij samen meer dan 60.000 code-share vluchten (onder hetzelfde vluchtnummer) uit.

De relatie hield ondanks een fel conflict over KLM's medezeggenschap in Northwest stand en gisteravond werden de twee luchtvaartmaatschappijen daarvoor beloond: KLM en Northwest werden toen tijdens de tweejaarlijkse 'Asian Aerospace Show' in Singapore gehuldigd als beste twee luchtvaartmaatschappijen van het afgelopen jaar.

Het is de eerste keer dat deze 'Oscar voor de luchtvaartwereld', georganiseerd door het blad Air Transport World, aan een alliantie van twee maatschappijen wordt toegekend. “En het was een complete verrassing voor ons toen we eind vorig jaar informeel hoorden dat we deze prijs zouden krijgen”, zegt Van Wijk, daags na de uitreiking van de glazen, driehoekige trofee. Toch vindt de KLM-topman de erkenning terecht. “We hebben iets bijzonders gepresteerd, onze alliantie is ondanks alle spanningen die we hebben gekend, een voorbeeld geworden voor de luchtvaartwereld.”

De basis onder de samenwerking is sinds september vorig jaar eigenlijk pas echt stevig. Toen zetten Van Wijk en zijn Northwest-collega John Dasburg hun handtekeningen onder een contract dat beide maatschappijen voor tien jaar aan elkaar bindt, met een opzegtermijn van drie jaar. “In dat contract is veel intensiever geregeld wat we gaan doen met de integratie van onderdelen van beide bedrijven. En verder is afgesproken dat we beide naar partners speuren op onze eigen markten en op markten waar we nog onvoldoende vertegenwoordigd zijn”, zegt Van Wijk.

De nu bekroonde alliantie heeft zich de afgelopen maanden inmiddels aan beide kanten uitgebreid. De KLM ging samenwerking aan met het Italiaanse Alitalia en Northwest deed begin dit jaar hetzelfde met Continental uit de Verenigde Staten. Nu is het vizier gericht op de markt waar het de komende jaren moet gebeuren: Azië-Pacific. “De Aziatische maatschappijen realiseren zich ook dat zij op eigen houtje op termijn niet kunnen overleven. Als ze straks ook bij een van de vier of vijf wereldwijde allianties willen horen, zullen ze snel moeten handelen. Dus ik verwacht dat we dit jaar veel aansluitingen zullen zien van Aziatische maatschappijen bij allianties die nu nog bestaan uit Europese en Amerikaanse maatschappijen.”.

Volgens de 51-jarige Amstelvener Van Wijk, die vorige zomer Pieter Bouw opvolgde, betekent de financieel-economische crisis in Azië nu een extra argument voor de Aziatische maatschappijen om zich aan te sluiten bij een van de bestaande allianties. “Het gaat Azië economisch nu wat minder, maar de markten in dit deel van de wereld blijven een enorm potentieel hebben. Deze dip kan anderhalf tot twee jaar duren, maar daarna zal alles hier weer gaan groeien.”

De Aziatische crisis heeft er bij KLM wel toe geleid dat uitbreidingsplannen van het routenetwerk in Azië-Pacific voorlopig in de ijskast zijn gezet. “Dat is waar we de crisis voelen, maar daar blijft het dan ook wel bij”, zegt Van Wijk. KLM's zakelijk passagiersvervoer naar Azië groeide de afgelopen maanden sterk (“Dat kan tijdelijk zijn; misschien zijn dat allemaal mensen die hun business hier willen redden”), evenals het vrachtvervoer, waar de volumes hoog zijn, maar de inkomsten door de valutacrisis iets lager liggen dan verwacht.

“We dachten aanvankelijk dat dit boekjaar een absoluut record-breaking jaar zou worden. Dat zal door de crisis in Azië iets minder zijn, maar we denken nog steeds dat we het jaar met zeer goede resultaten kunnen afsluiten”, aldus Van Wijk.

KLM en Northwest denken in Azië meerdere partners nodig te hebben. Maar er is wel iets dat hem zorgen baart zodra de gesprekken straks lopen. “De onzekerheid over de toekomst van Schiphol kan in dit opzicht heel gevaarlijk zijn. Want hoe leg ik aan een Aziatische partner uit dat de KLM heel graag wil samenwerken, maar dat het nog even duurt voordat we dat in praktijk kunnen doen omdat er beperkingen aan onze activiteit op Schiphol bestaan? Binnen vier weken moeten we van het kabinet weten waar we aan toe zijn, want dan moeten we de zomervluchten gaan plannen. Op lange termijn onderschrijft iedereen in Den Haag de groeiplannen op Schiphol, maar op korte termijn loopt men om electorale redenen om de hete brij heen. Dat is onverkoopbaar, ook hier in Azië.”