Koning Hussein gered door de gong

JERUZALEM/AMMAN, 23 FEBR. Koning Hussein van Jordanië is de gelukkigste man van het Midden-Oosten als de VN-Veiligheidsraad het akkoord goedkeurt dat secretaris-generaal Kofi Annan vandaag met Irak heeft getekend. Geen Arabische leider was zo bang voor een aanval op Irak als hij.

In de hele regio keerden Arabieren zich tegen de 'hypocrisie' van de VS: Israel schendt VN-resoluties en Amerika doet niets, klonk het, terwijl Amerika met militair ingrijpen dreigt als Irak hetzelfde doet. Maar in geen land kwam dit sentiment zo heftig tot uiting als in Jordanië, waar tijdens rellen het afgelopen weekeinde in de stad Ma'an een dode en zeker 20 gewonden vielen.

De Irak-crisis legde de groeiende frustratie van veel Jordaniërs over het vredesproces en de economische malaise bloot. Jordanië bestaat merendeels uit Palestijnen, die het de koning kwalijk nemen dat hij nog praat met een Israelische regering die het vredesproces met de Palestijnen lijkt te hebben bevroren. Hun familie op de Westelijke Jordaanoever of in Gaza is er qua inkomen en bewegingsvrijheid sinds de autonomie-akkoorden van Oslo immers enkel op achteruit gegaan. Toen de koning onlangs een miljoen dollar betaalde aan nabestaanden van een schietpartij vorig jaar, waarbij een Jordaanse soldaat zeven Israelische schoolkinderen doodschoot, mocht de Jordaanse pers er niet over schrijven: de koning was bang dat de Jordaniërs het hem niet zouden vergeven.

Dat Hussein tijdens de Irak-crisis niet de kant van Saddam koos, was voor velen de druppel. In een stad als Ma'an, die leefde van de handel met Irak, is door de sancties tegen Irak zeker de helft van de bevolking werkloos. Een glas- en een fosfaatfabriek gingen dicht, handelsbedrijven zijn failliet. Trucks die van Ma'an naar Bagdad reden, roesten nu in de garage. Dat juist Ma'an de straat opging om te protesteren tegen een Amerikaanse aanval op Irak, is geen wonder.

“Koning Hussein staat in een spagaat”, zegt Mohammed Shayab van de Royal Scientific Society in Amman. “Er is een crisis aan de oostgrens, een crisis aan de westgrens. Met Syrië in het noorden en Saoedi-Arabië in het zuiden zijn de relaties non-existent. Als de regio explodeert, zitten wij er tussen”.

De koning verbood alle pro-Irakdemonstraties omdat ze de nationale eenheid in gevaar zouden brengen. De demonstraties die toch plaatshadden, werden ongekend hardhandig neergeslagen. In Amman drong de politie een moskee binnen en molesteerde mensen nog voor de betoging begon. Gisteren gebeurde in Irbid hetzelfde. In Ma'an 'stal' de boze familie het lijk van een gedode demonstrant uit het lijkenhuis om hem te begraven. De politie groef hem weer op. Dit maakte de koning nog minder populair dan hij al was. “Hij is een lakei van Amerika”, riep een man van Ma'an, “die zijn Arabische broeders in de steek laat”.

Gisteren schilderde de koning Jordanië in een wanhopige smeekbede aan de VS als “hulpeloze buffer” af, tussen brandhaarden die “het eind van Jordanië” konden veroorzaken. Hij vreesde dat een Amerikaanse aanval op Irak tot een oorlog tussen Irak en Israel kon leiden, met Jordanië als strijdtoneel en slachtoffer.

“Kofi Annan heeft de koning uit een benarde positie gehaald”, zegt een Jordaanse journalist. “Het akkoord tussen de VN en Irak heeft de directe angel uit het conflict tussen de koning en zijn volk gehaald”. Maar het zal tijd en moeite kosten voor Jordanië van de schade is hersteld.