Iran worstelt met Amerikaanse connectie

Amerikaanse worstelaars hebben de afgelopen dagen furore gemaakt in Iran. Hun bezoek was een stapje naar normalisering van de relaties met de VS, maar conservatieve tegenstanders blijven waakzaam.

ROTTERDAM, 23 FEBR. Voor alle zekerheid had een team worstelaars dat de vorige week als eerste officiële Amerikaanse sportploeg sinds de Islamitische Revolutie van 1979 Iran bezocht, zijn eigen Stars and Stripes meegenomen. “Ik weet nooit wat ik moet verwachten”, zei oud-wereldkampioen Melvin Douglas tegen journalisten in Teheran. “Maar hier helemaal, omdat andere landen ons niet de Grote Satan noemen.” Maar de organisatoren van het vrijdag afgesloten tournooi om de Takhti-cup, dat elk jaar ter gelegenheid van de verjaardag van de revolutie wordt georganiseerd, hadden wel degelijk een Amerikaanse vlag, en ze speelden het Amerikaanse volkslied. Weer is een stapje gezet op de lange weg naar normalisering van de Iraans-Amerikaanse relaties - een taboe is doorbroken.

Tegenstanders van een toenadering tot de Verenigde Staten maakten voorafgaand aan en tijdens het tournooi geen geheim van hun bezwaren tegen de komst van de Amerikanen. De conservatieve krant Jomhuri Islami bij voorbeeld schreef: “Als de Amerikanen winnen, zullen we de vlag van de Grote Satan moeten hijsen en hun volkslied spelen. Is dat geen vernedering? Amerika is onze vijand nummer 1. Waarom zouden hun worstelaars worden uitgenodigd voor het toernooi? Het is een belediging voor ons volk om de Amerikanen op de verjaardag van de Revolutie uit te nodigen.”

Enkele dagen later treurde parlementariër Mohammed-Reza Faker in het parlement: “Gezegd wordt dat zogenaamde sportfans hebben geapplaudisseerd voor een Amerikaanse ploeg worstelaars. “Ze zijn van plan de Amerikaanse vlag te hijsen en hun volkslied te spelen, om onder onze neus te wrijven dat wat wij vorig jaar nog plachten te vertrappen.” “Dood aan Amerika!” onderstreepte het parlement zijn woorden.

Maar gewone Iraniërs - worstelen is een volkssport in Iran - sloten de worstelaars meteen in hun hart. Waar ze ook kwamen, werden ze toegejuicht, “zelfs als ze Iraanse tegenstanders versloegen”, schreef de Iran News. Iraanse bewonderaars lieten zich met de Amerikanen op de foto zetten. Iraanse kranten plaatsten de worstelaars zaterdag prominent op de voorpagina's - al moet gezegd dat de Jomhuri Islami dat deed met een foto van de Iraanse worstelaar Abbas Jadidi (97 kilo klasse) die uittorenend boven zijn verslagen tegenstander Melvin Douglas God dankt.

Het warme welkom correspondeert met de uitkomsten van een recente opiniepeiling waarin 74 procent van de ondervraagden de oproep van president Mohammad Khatami tot verbetering van de relaties met de VS, te beginnen met een dialoog tussen de volkeren, als “zeer noodzakelijk” kwalificeerde. Volgens 64 procent zou de oproep, begin januari gedaan in een vraaggesprek met de Amerikaanse televisiezender CNN, tot betere of veel betere betrekkingen kunnen leiden.

Maar oproepen van president Khatami of een warme ontvangst voor worstelaars zijn lang niet doorslaggevend. Formidabele obstakels moeten nog worden overwonnen voor de relaties met de VS, die in 1980 werden verbroken tijdens de bezetting van de Amerikaanse ambassade in Teheran, kunnen worden hersteld. Conservatieve facties binnen het leiderschap, die vorig jaar mei een gevoelige nederlaag leden toen de liberale Khatami als president werd gekozen, berusten allerminst in hun lot. En de verhouding tot de VS is bij uitstek een kwestie waarmee zij Khatami kunnen dwarszitten.

De conservatieve voorman, Opperste Leider Ali Khamenei, die in rang nog boven Khatami staat, heeft de laatste weken bij herhaling laten weten dat er geen sprake kan zijn van betrekkingen met de VS. Enkele dagen na de oproep van Khatami tot een dialoog met de Amerikanen brandmerkte hij de VS als “vijand van de Islamitische Republiek”, en onderstreepte hij dat “gesprekken met de VS ons geen voordeel opleveren en schadelijk voor ons zijn”. De VS “zijn de vijand van uw islam”, verklaarde hij medio januari tijdens het vrijdaggebed. Ex-minister van Buitenlandse Zaken Ali Akbar Velayati, nu adviseur internationale zaken van de Leider, zei later in een vraaggesprek met de krant Qods (Jeruzalem) dat Khamenei hem expliciet had gezegd: “Relaties met de VS zijn onze rode lijn”.

In de tussentijd laten Khatami's tegenstanders niets na waarmee zij de president in het buitenland in verlegenheid kunnen brengen. Zoiets is het doodvonnis voor de Duitse koopman Helmut Hofer op beschuldiging van seksuele relaties met een Iraanse studente, eind januari. Het vonnis, dat nog in hoger beroep moet worden bevestigd, kwam pal op de vrijlating van de schrijver Sarkouhi, waarvoor juist Duitsland zich sterk had gemaakt. Zo spelen de conservatieven dezer dagen ook weer het doodvonnis tegen de Britse schrijver Salman Rushdie, een buitengewoon gevoelig punt in het Westen, hoog op. “Het vergieten van het bloed van deze man is verplicht”, aldus de Iraanse procureur-generaal, Morteza Moqtadaie, tien dagen geleden. Moqtadaie is een conservatief, evenals ayatollah Mohammad Yazdi, onder wie de rechterlijke macht ressorteert.

Het aan het ministerie van Buitenlandse Zaken gelieerde Iraanse Instituut voor Politieke en Internationale Studies verwacht deze week Amerikaanse academici en oud-politici op een conferentie over 'regionale standpunten in de Perzische Golf'. Het wachten is op het antwoord van de conservatieven.