Clinton wacht af, dreigement VS nog niet van tafel

WASHINGTON, 23 FEBR. De Amerikaanse regering trekt haar dreigement van een militaire actie tegen Irak niet in, zolang ze de overeenkomst die Kofi Annan in Bagdad heeft bereikt nog niet in alle details heeft kunnen bestuderen. In het Westen is verder veelal voorzichtig gereageerd op het akkoord; in het Midden-Oosten heerst opluchting.

Minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright heeft gisteren wel al telefonisch contact met Annan gehad, maar de secretaris-generaal van de Verenigde Naties heeft daarin slechts “een kort verslag” uitgebracht, aldus de woordvoerder van Albright.

President Clinton heeft steeds gezegd de voorkeur te geven aan een diplomatieke oplossing van het conflict met Irak over de wapeninspecties. Maar tegelijk heeft hij alle voorbereidingen getroffen voor een militaire aanval. Gisteren ging de Amerikaanse militaire opbouw voort, en werd een begin gemaakt met het oproepen van reservisten die de strijdmacht in de Golf zonodig kunnen versterken.

De afwachtende Amerikaanse opstelling sluit aan bij de eerste reacties uit Londen op het resultaat van Annans reis. President Clinton voerde gisteren onder anderen met premier Blair telefonisch overleg over de kwestie, Albright sprak met haar Britse en Franse collega's. Bij de ingang van zijn kerk in Washington werd Clinton gisterochtend opgewacht door enkele tientallen vredesdemonstranten, die leuzen riepen tegen de “racistische oorlog” die de Amerikaanse regering van plan zou zijn in Irak te gaan voeren.

Voordat bekend werd dat Annan in Bagdad een akkoord had bereikt, onderstreepten verscheidene hoge regeringsfunctionarissen gisteren op de Amerikaanse televisie nog eens de bereidheid om militair op te treden tegen Irak. “Het is mogelijk dat hij terugkomt met iets dat ons niet bevalt”, zei Albright over Annan, “en in dat geval zullen we doen wat in ons nationale belang is”, waarmee ze doelde op een militaire aanval. “Het staat buiten kijf. Hij (Saddam Hussein, red.) moet inbinden.”

Veiligheidsadviseur Sandy Berger zei dat de Amerikaanse troepenmacht in het Golfgebied daar zeker nog enkele weken zal blijven, ongeacht de uitkomst van de besprekingen van Annan in de Iraakse hoofdstad.

Pagina 5: Westen reageert voorzichtig positief

Het Amerikaanse Congres, dat nog geen debat aan de kwestie heeft gewijd, komt vandaag terug van een reces van een week. De Republikeinse senator John McCain zei gisterochtend dat hij en zijn collega's bereid zijn om voor een resolutie te stemmen die militaire actie tegen Irak goedkeurt, op voorwaarde dat de regering een plan voor de lange termijn opstelt om een eind te maken aan het vermogen van de Iraakse leider om “de wereld te bedreigen”.

De regering-Clinton was de afgelopen week van twee kanten onder vuur genomen, zowel door tegenstanders van militair optreden tegen Irak, als door mensen die vrezen dat het plan van de president en zijn ministers voor een militaire aanval niet ver genoeg ging. Republikeinen waarschuwden er in het weekeinde voor dat Clinton geen genoegen mag nemen met een akkoord tussen Annan en Saddam Hussein dat “voor 95 procent goed is”, maar dat de resoluties van de V-raad dus niet volledig volgt. Tegelijk erkende bijvoorbeeld de invloedrijke Republikeinse senator John Warner dat het niet goed denkbaar is dat de regering een militaire actie ontketent op basis van ontevredenheid over “tussenzinnen en komma's” in een akkoord van de VN-chef. Tot zover onze correspondent In het Westen is Annans akkoord over het algemeen voorzichtig-instemmend ontvangen. De Franse regering wees er daarbij ook op dat ze zelf had opgeroepen tot de missie van de secretaris-generaal, en hem alle steun had gegeven. De Russische president Jeltsin, die evenals de Franse president Chirac wat positiever ten opzichte van Irak staat, was tevreden. Hij wees erop dat Russische diplomaten een militaire actie hadden helpen afwenden.

In het Midden-Oosten, zowel in Arabische landen als Iran, heerst opluchting over het akkoord. Kranten in de Arabische Golfstaten toonden zich echter bezorgd dat de VS toch nog tot een aanval kunnen overgaan.

In Israel kwam premier Netanyahu meteen bloot te staan aan een zee van kritiek, ook uit Likud-kringen, wegens het zaaien van paniek onder de Israelische bevolking voordat ook maar een schot op Israel was afgevuurd. “Israel is het eerste land in de wereld dat een oorlog heeft verloren die niet is uitgebroken ”, schrijft een invloedrijke commentator in de krant Ha'arets vandaag. Dat is ook de conclusie van een commentaar op de voorpagina van Yediot Ahronot, Israels grootste krant . “Zege voor Saddam, nederlaag voor Israel”, aldus deze krant.