Blanke Tovenaar maakt van Burkina een eenheid

Het voetbaltoernooi om de Africa Cup is in Burkina Faso zijn laatste week ingegaan. De goede en slechte geesten waren er vrij rond en misschien daarom zorgt met name het thuisland voor verrassende resultaten.

NAIROBI, 23 FEBR. De kakofonie van trommels, toeters, gegil en gejodel viel plotsklaps stil na het doelpunt tegen Burkina Faso, alsof met een plens water het vuur gedoofd was. “Dat is het verschil met voetbal in Europa”, commentarieerde de verslaggever bij de openingswedstrijd van het toernooi om de Africa Cup in de Burkinese hoofdstad Ouagadougou. “In Europa blijven de supporters hun spelers aanvoeren, ook al staan zij achter. In Afrika is de wilskracht er onmiddellijk uit bij de supporters als hun team achter staat.”

Vooral zwak geachte ploegen als Namibië, Congo en Burkina zorgden voor spektakel bij het toernooi om de Africa Cup. Ze waren bij voorbaat afgeschreven maar vochten onder aanvoering van hun supporters als leeuwen en slaagden erin kwalitatief sterkere teams te verslaan. De Hengsten, zoals de spelers van het thuisland worden genoemd, hebben voor de gelegenheid hun haar groen geverfd. Ze slaagden er na de teleurstellende openingswedstrijd in sterk terug te komen en zich te plaatsen voor de halve finale. Hetzelfde overkwam de ploeg uit Congo dat kanshebber Ghana - getraind door de inmiddels ontslagen Rinus Israel - versloeg en vervolgens Kameroen.

Op een continent waar de goede en slechte geesten nog vrij rondwaren, speelt geloof een grote rol in de sport. De vijfendertig sangomas, traditionele spirituele dokters, die het Zambiaanse team vergezelden, konden hun magische krachten niet voldoende op de spelers overbrengen. Kanshebber Zambia wist zich niet eens voor de kwartfinale te plaatsen. De sangomas stelden zich vervolgens in dienst van de ploegen van Mozambique, Zuid-Afrika en Marokko.

Het succes van Burkina is voor een groot deel toe te schrijven aan de Franse coach Philippe Troussier. Hij maakte van de thuisploeg, die nauwelijks profs binnen de gelederen heeft, een eenheid. Troussier zegt zijn spelers volgens de “Afrikaanse traditie” te laten spelen. “Die draait vooral om wilskracht.” Troussier, die in West Afrika bekend staat als de Banke Tovenaar, deed zelf een beroep op de goede geesten toen hij zich voor de wedstrijd tegen Kameroen liet inspireren door een echte sangoma.

Burkina Faso is geen voetbalnatie, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Nigeria, Kameroen en Ghana die wereldberoemde spelers voortbrachten. Het voormalige Burkinese staatshoofd Thomas Sankara - hij werd in 1987 bij een staatsgreep vermoord - deed er alles aan om dit te veranderen. Hij was een voetbalfanaat en gaf elk dorp in het land een bal cadeau. De links populistische leider gebood vervolgens dat er elke week twee wedstrijden mee moesten worden gespeeld.

Misschien werden Sankara's aspiraties wel gesmoord in de zinderende hitte van het land. Het blijkt niet makkelijk voetballen in het bloedhete Burkina. Bij sommige wedstrijden liep de temperatuur de afgelopen dagen op tot veertig graden. Waarschijnlijk spelen ook de financiën een rol. Alleen wanneer het nationale elftal aantreedt, zit het stadion redelijk vol. De inwoners van het straatarme Burkina kunnen zich het hoge toegangsgeld niet permitteren. Ver na de aanvang van de wedstrijden mogen de straatkinderen van Ouagadougou gratis naar binnen en pas dan ontstaat er een goede sfeer. Enkele grote multinationals sponsoren het toernooi om de Africa Cup. Met de inkomsten uit de televisierechten hoopt de organisatie uit de kosten te kunnen komen.

Veel goede spelers van de Afrikaanse teams voetballen in Europa als professionals. Tot nu toe is de Ajacied Benni McCarthy de meest opvallende speler. Hij maakte in korte tijd vier doelpunten tegen Namibië en gisteren scoorde hij tegen Marokko. Het belooft nog een mooie laatste week te worden.