Annans missie

EEN OVEREENKOMST met de nodige slagen om de arm en blijvende onzekerheid of en hoe het akkoord zal worden uitgevoerd. Dat is het resultaat van de missie die de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Kofi Annan, dit weekeinde in Bagdad heeft volbracht. Annan zelf uitte zich optimistisch.

Als het akkoord naar letter en geest wordt uitgevoerd, zal het de crisis uit de wereld helpen die sinds eind vorig jaar de verhoudingen tussen Amerika en Irak en tussen Amerika en drie van de andere vier permanente leden van de Veiligheidsraad heeft beheerst. De eerste horde die Annan moet nemen is de raad zelf. De secretaris-generaal toonde zich hoopvol, maar maakte tegelijk duidelijk dat Washington nog niet voor de overeenkomst is gewonnen. De kleine lettertjes van het akkoord zullen voor moeilijkheden kunnen zorgen.

Al in de presentatie aan de internationale pers vanmorgen in Bagdad werd duidelijk dat spanning blijft bestaan. Vice-premier Tariq Aziz hield vast aan het Iraakse standpunt dat de waarheid moet uitkomen en dat de verdenkingen tegen Irak dat het massavernietigingswapens ontwikkelt dan ongegrond zullen blijken te zijn. De secretaris-generaal meldde dat er voor internationale inspecties geen deadlines of beperkingen in de tijd zijn en dat een belangrijk obstakel is verwijderd voor de uitvoering van de relevante resoluties van de Veiligheidsraad. Aziz suggereerde voor de zoveelste keer dat er niets valt te ontdekken en verklaarde dat het de hoogste tijd is om de sancties tegen Irak op te heffen.

ONDANKS ANNANS indrukwekkende poging de overeenkomst te presenteren als een succes voor de hele internationale gemeenschap zal het akkoord toch worden gelegd op de weegschaal van winst en verlies. De Amerikanen zullen, als zij de overeenkomst al accepteren, die toeschrijven aan de militaire pressie die zij de afgelopen weken op Irak hebben uitgeoefend. Annan liet zich slechts in zeer algemene termen over dat aspect uit. Tariq Aziz ontkende dat Amerika's aanwezigheid in de Golf enige invloed ten gunste van de uitkomst van het jongste beraad had gehad.

Veel zal in de komende dagen en weken afhangen van de behandeling die de VN-inspecteurs in Irak zullen krijgen. Annan gaf dit met zoveel woorden toe. Maar tegelijk mag worden aangenomen dat het momentum voor een militaire ingreep verloopt. Irak is met het bezoek van de secretaris-generaal voor het eerst sinds de Golfoorlog gerespecteerd als een soevereine mogendheid die het recht heeft een eigen visie te hebben op de omstandigheden die haar nationale belang raken. Met een land onder curatele worden geen overeenkomsten gesloten.

De Amerikaanse regering heeft dat aspect van Annans missie bij voorbaat onderkend. Daarom weigerde zij Annan een schriftelijk mandaat mee te geven en behield zij zich het recht voor het resultaat aan een nauwgezet onderzoek te onderwerpen en het desnoods af te wijzen. Maar ook Washington kan zich niet onttrekken aan nieuwe feiten. Annan heeft gezag gekregen in een groot deel van de wereld, het deel dat twijfels had over de rechtvaardigheid, de noodzaak en de kans op succes van een gewapende interventie. Amerika's tegenstrevers in de Veiligheidsraad zullen dat nieuwe gegeven willen uitbuiten.

DE REGERING-CLINTON voelde zich de afgelopen weken gedwongen diplomatie een laatste kans te geven alvorens tot oorlogshandelingen over te gaan. Een reeks van afgezanten van regeringen uit Oost en West deed Bagdad aan - met de missie van de secretaris-generaal als bekroning van die inspanningen. Annan bedankte vanmorgen alle regeringen die aan het bereikte resultaat een bijdrage hadden geleverd. Die regeringen zullen zich niet gemakkelijk laten overtuigen wanneer Washington toch nog concludeert dat het resultaat onder de Amerikaanse maat is. Dat is iets waarmee zelfs Washington rekening heeft te houden.