'Alternatief carnaval' voor Hella Haasse

Om de tachtigste verjaardag van Hella Haasse te vieren organiseerde haar uitgeverij gisteren 'een middag vol poëzie en ongedwongen onderonsjes'. F. Springer herinnerde zich hoe hij in de jaren vijftig de mooie schrijfster van Oeroeg bijna had durven aanspreken in de Bijenkorf.

AMSTERDAM, 23 FEBR. “Nee, maak je geen zorgen”, zei presentatrice Nelleke Noordervliet aan het begin van de middag tot de tachtigjarige Hella Haasse; “het wordt geen sjieke versie van Dit is uw leven.” Oude bekenden waren er genoeg, tijdens het spectacle coupé dat uitgeverij Querido ter ere van haar sterauteur in de Amsterdamse Stadsschouwburg had georganiseerd. Maar de traditioneel bescheiden Haasse (eigenlijk jarig op 2 februari) kon rustig in de zaal blijven zitten om de hommages te aanhoren. Alleen op het allerlaatst moest ze even het podium op. Anders dan de 70-jarige Harry Mulisch, vier maanden geleden, kreeg ze geen cassette met verzameld werk aangeboden, maar een liber amicorum dat net als het feestelijk programma zelf Wisselend decor was getiteld. Ton Lutz, die een halve eeuw geleden nog samen met de aankomend actrice Hella Haasse in Mariken van Nieumeghen had gespeeld, vergastte de grande dame van de Nederlandse literatuur op een 'Feestrede' - al vond hij die benaming zelf te zwaar klinken voor zijn losse manier van toespreken. Zittend op de rand van het podium haalde hij een handvol herinneringen op aan 'onze Tesselschade' en declameerde hij onder meer een gedicht van Bredero.

Lutz zette de toon voor een middag vol poëzie en ongedwongen onderonsjes. De eeuwig jonge Willem Nijholt, die naar eigen zeggen een fascinatie voor Nederlands-Indië (“plus zes dagen van mijn leven”) met Haasse deelt, droeg voor uit Nijhoff, Vasalis, Kavafis en Willem Wilmink: 'Jij hebt me het hart van de zomer gebracht'. Adriaan van Dis las een gedicht over Indië en zijn vader; F. Springer herinnerde zich hoe hij in de jaren vijftig de mooie jonge schrijfster van Oeroeg bijna had durven aanspreken op de Boekenmarkt van de Bijenkorf. En de acteur Har Smeets kondigde bij wijze van verrassing aan dat Het Gezelschap van de Zee het Haasse-jaar zal besluiten met zes uitvoeringen van Haasse's dertig jaar oude toneelstuk Schaken met Diponegoro, onder regie van Willem Nijholt.

De meeste bijval van de met collega's, familieleden en lezers van Haasse gevulde zaal kreeg het optreden van de herenigde cabaretgroep Don Quishocking, voor de gelegenheid aangevuld met de in purper geklede televisiester Manuela Kemp. Gevijven brachten zij niet alleen een oud liedje van Haasse en een vertaalde sketch van Monty Python (zonder enige bronvermelding), maar ook een meezinger op de letters van Haasse's naam. Het slot van het refrein - 'als je een beetje kunt spellen, dan doe je het dadelijk mee' - was ongetwijfeld een subtiele verwijzing naar de toegangskaartjes voor Wisselend decor, waarop de naam van de schrijfster met één 's' was gespeld.

'Een alternatief carnaval' noemde de door camera's omstuwde Hella Haasse de festiviteiten in haar slottoespraak. Ze bedankte niet alleen de meer dan twintig medewerkers aan de bundel Wisselend decor, maar vooral haar lezers. “Voor wie mij lezen wil ik heten”, besloot ze (zonder bronvermelding), voordat de bezoekers zich in de wandelgangen op de champagne en de Javaanse hapjes stortten. Aan het feest in de Stadsschouwburg had niets ontbroken, behalve misschien - zoals op Mulisch' 70ste verjaardag - een koninklijke onderscheiding. Maar Hella Haasse heeft al de Eremedaille in Goud voor Kunst en Wetenschap in de Huisorde van Oranje. En bovendien, welke titel is hoger dan die van Koningin van de Nederlandse Letteren?