Saddam zal buigen als hij zich bedreigd acht

Zal Saddam Hussein buigen voor de internationale gemeenschap of niet? Het hangt af van zijn inschatting van zijn eigen situatie.

AMSTERDAM, 21 FEBR. Moet Kofi Annan, de secretaris-generaal van de VN, eerst zijn handen wassen in een bak met desinfecterende middelen, voordat hij president Saddam Hussein ontmoet? Saddam eist dat van bijna al zijn bezoekers - bang als hij is dat zij vergif bij zich dragen. En hoe kort of hoe lang zal Kofi Annan op Saddam moeten wachten, voordat die bereid is hem te ontvangen?

Het antwoord op die vragen zal aantonen hoe Saddam zijn eigen situatie inschat. Als hij vreest dat de aangekondigde Amerikaans-Britse bombardementen een ernstige bedreiging zijn voor zijn macht en zijn leven, zal hij buigen voor de wil van de internationale gemeenschap. Dan zal Kofi Annan een charmante en warme persoonlijkheid aantreffen, die bereid is het accept-akkoord te tekenen dat hem wordt voorgelegd. Maar als Saddam denkt dat die bombardementen hem niet al te veel pijn zullen doen, zal hij zelfs zijn Franse en Russische vrienden laten barsten.

Goed geïnformeerde Westerse diplomaten in New York schatten gisteren de kans op een warmwaterbad hoog in, sinds de Veiligheidsraad van de VN overeenstemming bereikte over Kofi Annans bezoek. Hij moet de 'UNSCOM-plus'-formule in schriftelijke vorm aan Saddam voorleggen, waarbij de inspecteurs van UNSCOM (de Speciale Commissie voor de Ontwapening van Irak) vrije toegang krijgen tot alle tot dusverre verboden 'presidentiële plaatsen'. Alleen bij het onderzoeken van Saddams paleizen zullen de UNSCOM-inspecteurs worden begeleid door diplomaten uit de lidstaten van de Veiligheidsraad van de VN.

Annan moet van Saddam eisen dat deze de 'UNSCOM-plus'-overeenkomst tekent om herhaling van vroegere 'misverstanden' te vermijden. Want het kwam herhaaldelijk voor dat de VN-onderhandelaars dachten tot overeenstemming met Irak te zijn gekomen, om later van de Irakezen te horen dat hiervan geen sprake was geweest. Dinsdag zal Kofi Annan rapport uitbrengen aan de Veiligheidsraad van de VN. Bij aanvaarding door Saddam van de 'UNSCOM-plus'-formule, zal deze door de Veiligheidsraad van de VN in een resolutie worden vastgelegd. Die resolutie zal tevens een dreigement aan het adres van Irak inhouden, mocht Saddam de afspraak opnieuw schenden.

Als Saddam de voorstellen van Kofi Annan afwijst, dan hebben de VS - aldus nog steeds deze Westerse diplomaten - toestemming van Frankrijk èn Rusland om tot gewapende actie tegen Irak over te gaan. Bovendien hebben in dat geval Turkije en Bahrein zich verplicht hun luchtmachtbases open te stellen voor de Amerikaanse en Britse aanvalsvliegtuigen.

Pagina 5: Saddam wil Khalief van Arabische wereld zijn

De optimisten in New York zijn het eens met de analyse van vele Irakezen dat Saddam graag de Martelaar wil spelen, mits hij zelf geen martelaar hoeft te zijn. Hij heeft in het verleden talloze malen bewezen dat hij tot zeer grote en zelfs vernederende concessies bereid is, als hij maar aan de macht kan blijven. Want zijn droom is het om uiteindelijk de Khalief en de Sultan van de Arabische wereld te zijn. Hij is niet bereid die droom op te geven, wèl om de verwezenlijking ervan uit te stellen.

Nog steeds neemt hij wraak op de vernederingen uit zijn jeugd. Na de dood van zijn vader hertrouwde zijn moeder heel snel, wat als hoererij werd gezien. Zijn stiefvader was een brute analfabeet, die hem mishandelde. Saddam kreeg nauwelijks een opleiding en moest al op vijfjarige leeftijd op het land werken. Op zijn achtste liep hij rond met een ijzeren staaf, die hij ook tegen veel oudere jongens gebruikte. Toen hij 15 was, mocht hij zijn oom helpen bij het vermoorden van een plaatselijke rivaal. En toen hij 19 was, werd hij beroepsmoordenaar in dienst van de Ba'ath-partij. Hij placht van tijd tot tijd zijn dominospel te onderbreken om even tussendoor een moord te plegen en daarna het spel weer voort te zetten.

Deze ongeletterde mafioso en groot bewonderaar van Stalin, Hitler en Mussolini werkte zich in de Ba'ath-partij in snel tempo naar boven. Zo werd hij van moordenaar massa-moordenaar, bereid om het gehele Iraakse volk te gijzelen, teneinde zijn vijanden te neutraliseren. Hij weet precies hoe hij in eigen land het machtsspel moet spelen, maar heeft geen idee hoe de wereld er buiten Irak uit ziet. Zo concludeerde hij uit de heftige kritiek van de Arabisch-nationalistische oppositie in het Koeweitse parlement dat die hem bij zijn annexatie van Koeweit zou helpen.

Ook de afgelopen weken verrekende hij zich. Op zijn aandringen verscheen in Irak een groep van internationale deskundigen, die de conclusies van UNSCOM op hun merites moesten beoordelen. UNSCOM was immers volgens Saddam een door de VS overheerste organisatie van CIA-spionnen, alleen erop uit om Irak verder uit te hongeren met behulp van valse beschuldigingen over het bezit van massa-vernietigingswapens.

De technische commissie bevestigde echter wat UNSCOM had gerapporteerd. Irak beschikt over voldoende materiaal om meer dan 200 ton van het zeer dodelijke zenuwgas VX te fabriceren. De ontmanteling van alle voor Irak verboden lange afstandsraketten staat niet vast, noch die van de speciale raketkoppen voor chemische en biologische wapens.

Saddam is getrouwd met zijn massa-vernietigingswapens. Zonder die wapens kan hij onmogelijk de Baas van het Midden-Oosten worden. Want Irak is door zijn optreden, sinds hij in 1979 president werd, sociaal, economisch en politiek zó beschadigd, dat het ten minste 20 jaar nodig zal hebben om zich te herstellen. Dan is Saddam 80 jaar, te oud om nog de Baas te zijn. Daarom zal hij - zeggen de pessimisten - Kofi Annan schofferen of bedriegen. Maar de door het olie-embargo veroorzaakte ellende in Irak teistert inmiddels niet alleen de middenklasse, maar zelfs een deel van de geheime diensten. Ook zij kunnen hun families niet langer behoorlijk voeden en van medische zorg voorzien. Daardoor wordt de kring rond Saddam steeds kleiner. Volgens de optimisten zal Saddam dàt beseffen en toegeven aan de eisen van de VN. Maar niet voor lang. Want kan iemand die zichzelf wijsmaakt dat hij door God en de Geschiedenis is voorbestemd om over de Arabische wereld te heersen, accepteren dat hij is uitgerangeerd?