Oudjes

Anton Geesink heeft gelijk: het IOC is een fijne organisatie. Het gaat in de olympische geest om meer dan die medaille langlaufen. De Winterspelen in Nagano druipen van norm- en waardenbesef. Olympia als schandpaal voor stickierokers, zo hoort het. Bobslee en ijshockey schampen nu en dan de morele standaard van de heer Samaranch. Maar daar staat tegenover dat niets in de wereld zoveel kracht van vrede en fatsoen heeft als damescurling. De uitvinder van damescurling verdient een monument. Je weet niet wat je ziet. Zo één met de schuivende 'bal' kunnen voetballers niet zijn. En dat op ijs.

De Spelen in Nagano hebben in Nederland een slijmspoortje van het CDA getrokken. Schaatsers komen nog uit een gezin. Van Ronald de Boer weet ik dat hij een schoonvader heeft. Cruijff heeft een vrouw. Jeroen Blijlevens heeft een moeder die uit zeven granen brood bakt. De gezinsverbanden bij voetballers en wielrenners liggen altijd lichtjes geamputeerd in de publiciteit. Meestal begint het moeras achter de blondine.

Schaatsers komen nog uit volle gezinnen. Hebben zelfs oma's en opa's. Deze Winterspelen zijn, wat Nederland betreft, ook de Spelen van de opa's en de oma's geworden. De parade van lieve oudjes voor de camera's van de NOS hield niet op. Opa Ritsma die in zijn oprukkende hardhorigheid werd bijgestaan door oma Ritsma om de cirkelzaag-erige vraagjes van de verslaggever te beantwoorden, dáár zat het goede volk van Nederland. Thialf in tweevoud, zonder oranjebehang.

Vanwaar die aandacht voor het geslacht der schaatsers? Misschien komt het door de sneeuw in Nagano. Er zijn nog mensen die als ze sneeuw zien ineens, op het krukasje van de herinnering, naar de familiale idylle zweven. Even au grand complet in een knapperend vuur willen kijken, zoals vroeger. Familie aan de haard, met opa in zijn cargo-broek als het veiligste schuiloord ter wereld. De schaatshistorie leent zich voor generatieloze gesprekken. Iedereen kan erover meepraten.

IJs is ijs en tot de klapschaats was er in de sport der koude landen geen moderniteit te bespeuren. Schaatsers, vooral allrounders, hebben ook wat ouwere koppen. Ik schrok na de 10.000 meter een beetje van Rintje: de jukbeenderen helemaal ingevallen alsof er een twaalfspan elanden overheen was gegaan. Tempobeulen met een kindergezichtje bestaan niet. Sprinters daarentegen ogen vaak jonger dan ze zijn.

Marianne Timmer heeft de tijdloosheid van een diva veroverd. Haar kindergezichtje is in een week over de randen van kant en satijn gevallen, en zichtbaar verstrakt tot een mooi vrouwenhoofd voor avondkleding. Je zag haar met het uur moderner, mondainer worden. Gebekter ook. Steeds verder weg van Sappemeer. Als dat dinsdag maar goed gaat. De mensen daar zijn wel gek van goud en een coltruitje, maar meisjes met het air van een contrasterende opengooiende blouse voeden het dorpse talent voor achterklap.

Het zal het lot van Marianne zijn. Als een schaatster meer te bieden heeft dan de weelde van haar benen, gaat het mis. Yvonne van Gennip kan daar een boek over schrijven. Toch was het prachtig, die atomische groei van een uit de kluiten gewassen hummel tot grande dame van Sappemeer. Het verschil tussen winst en verlies in de sport is emancipatie. En dat gaat snel. Marianne Timmer heeft het zich moeilijk gemaakt door het te flauwvallerig vertoon na haar zege op de schaatsmijl. Allicht had ze niet gedacht aan goud, maar de suggestie dat haar benen die dag van een andere planeet kwamen ging te ver.

De kunst van de underdog is de begrenzing van het geweeklaag. Tussen het gekerm en gekreun voor de wedstrijd en de hymne na de zege ligt altijd een onzichtbare stippellijn, maar het rumoer van het lichaam geeft wel aan dat er iets te verdienen valt. De oppositie tussen de sintel Marianne die zonder illusies in Nagano arriveerde en de ijskoningin Timmer die de schaatswereld met verstomming sloeg heeft meer weg van commerciële verbeelding dan van sportlogica.

Daarom Marianne, wacht nog even met de opengooiende blouse en ga dinsdagavond eens bij opa en oma langs. Hun ijs van jaren is de beste spiegel voor de toekomst.