Mexico; In Mexico ontvoert vooral de anti-ontvoeringsbrigade

MEXICO-STAD, 21 FEBR. Op een zonnige middag in oktober stapt Rubén Ramírez het hotel van zijn vader in toeristenstreek Guanajauto binnen. Even nadat hij binnen is, wordt Rubén overmeesterd door twee gemaskerde mannen. Ze dwingen hem in een auto te stappen waarin nog twee gewapende mannen wachten.

Later krijgt vader Ramírez een telefoontje van de ontvoerders. Als hij zijn zoon levend terug wil zien, moet hij vijf miljoen dollar betalen. Het hotel van Ramírez is niet meer waard dan één miljoen. Ramírez schakelt de lokale politie in, en op 1 december 1997 overhandigt een afgezant van de familie op een verlaten plek langs de snelweg één miljoen dollar aan de ontvoerders.

In de bosjes zitten echter een aantal politieagenten uit Guanajuato verstopt. Wanneer de ontvoerder de rugzak met geld heeft aangenomen, arresteren ze hem. Ze trekken de ontvoerder het masker van het hoofd. En wat blijkt? De ontvoerder is de directeur van de anti-ontvoeringsbrigade van de nabijgelegen deelstaat Morelos. Kans om de politiedirecteur te arresteren is er echter niet. Op hetzelfde moment verschijnen tien gemaskerde mannen die met hun kalasjnikov's de politiechef bevrijden.

De procureur van justitie van Guanajuato laat het hier niet bij zitten. Hij neemt contact op met zijn evenknie in Morelos. Deze antwoordt onmiddelijk dat hij het “volste vertrouwen heeft in zijn mensen”. Hij weigert een onderzoek in te stellen, de agenten van Guanajauato moeten zich hebben “vergist”. Vanaf die dag is van de jonge Rubén Ramirez nooit meer iets meer vernomen.

Een paar maanden later arresteert de wegenpolitie drie mannen die bezig zijn een zwaar gefolterd lijk naast de snelweg te droppen. Het drietal blijkt een agent, de commandant, en - opnieuw - de directeur van de anti-ontvoeringsbrigade van Morelos. “Om één feitje kun je niet de beste politieman van het land veroordelen”, luidde de eerste reactie van gouverneur van Morelos. Inmiddels blijken die 'feitjes' te gaan om de ontvoering van meer dan 900 en de moord op minstens 41 Mexicaanse burgers de afgelopen drie jaar. Anti-ontvoeringsdirecteur Armando Martínez zelf was het hoofd van een heuse bende waarvan niet alleen zijn eigen team, maar ook het hoofd van politie en de procureur generaal van Morelos deel uitmaakten. Deze week werden nog eens zeven hoge politie- en justitiemensen gearresteerd.

“Het gaat erom dat dit land minimaal leefbaar wordt”, verzucht Graco Ramírez. Sinds drie jaar vecht hij tegen de ware golf van ontvoeringen in de deelstaat Morelos. Met zijn onafhankelijk 'burgerfront' heeft hij honderden ontvoeringen bestudeerd. Al in 1996 kwam hij tot de conclusie dat de autoriteiten van Morelos zelf bij de ontvoeringen betrokken waren. Hij organiseerde een stille mars en schreef brieven aan president Zedillo. Het enige resultaat waren nieuwe bedreigingen. Zo'n 4.000 ondernemersfamilies ontvluchtten de deelstaat. Opeens werd er ook een reeks 'daders' gevonden. Bij bosjes verdwenen mensen in de gevangenis, wat de directeur van de anti-ontvoeringsbrigade het predicaat van efficiëntie opleverde. “Van de 400 ontvoeringen in Morelos het afgelopen jaar, heeft Armando Martínez er meer dan 300 opgelost”, luidde het antwoord van de gouverneur op klachten van het Burgerfront van Graco Ramírez.

Inmiddels blijkt ook hoe dat in zijn werk ging. “Op een ochtend werd ik samen met mijn broer en mijn neef opgepakt door mannen die zeiden dat ze van de politie waren”, getuigde de verpleger Alejo Bolaños gisteren voor de Mexicaanse mensenrechtencommissie. Het drietal werd overgebracht naar een afgelegen huis, dat achteraf blijkt toe te behoren aan de directeur van de anti-ontvoeringsbrigade. Daar werd hij gemarteld, onder andere met electrische schokken op de geslachtsdelen. “Aan hun geschreeuw herkende ik ook mijn broer en mijn neef in een andere kamer.” Het drietal werd zolang gemarteld tot ze hun verantwoordelijkheid erkenden in een ontvoering die ze nooit hadden gepleegd. Tevens echter werd hun zus gedwongen losgeld te betalen. Bolaños: “Tot besluit zeiden ze dat dit een ontvoering was. Mijn zus moest 500.000 pesos (ong. 120.000 gulden) voor mij betalen, en 200.000 voor mijn broer en mijn neef.” Na de betaling van het losgeld werd het drietal in de gevangenis gezet op de beschuldiging van ontvoering.

De buit van de ontvoeringen in Morelos wordt geschat op twintig miljoen dollar. De politiemannen hielden zich overigens niet alleen met ontvoering bezig, maar ook met drugshandel en autodiefstal. Terwijl de agenten en de procureur generaal nu huisarrest hebben gekregen en wachten op wat komen gaat, zit de gouverneur Carillo Olea nog altijd op zijn post. “Het zou heel slecht zijn als een gouverneur zijn tijd zou moet moet steken in het controleren van het gedrag van zijn ondergeschikten”, stelt de gouverneur. Hij is van mening dat hij niet verantwoordelijk is.“Zoals een chirurg het leven van zijn patiënt niet kan garanderen, zo is een gouverneur ook niet verantwoordelijk voor ontvoeringen.”