Israel in verwarring door kwestie-Irak

Veel Israeliërs vrezen dat de situatie rondom Irak ernstiger is dan de regering voorwendt. Duidelijk is echter dat het land niet op een oorlog is voorbereid.

TEL AVIV, 21 FEBR. Onzekerheid over Iraakse bacteriën en gassen die Tel Aviv zouden kunnen treffen heeft de kloof tussen rijk en arm vooral in deze metropool weer in de schijnwerpers geplaatst. De rijken hebben zich voor het geval van een Amerikaanse aanval op Irak verzekerd van hotelkamers in de verre zuidelijke kustplaats Eilat en appartementen en kamers gehuurd in plaatsen die veilig worden geacht voor het Iraakse gevaar. Volgende week zijn alle vluchten naar Europese bestemmingen en de VS volgeboekt.

De minder bedeelde achterblijvers staan in de rij voor gasmaskers, verdringen zich om in de winkels om plastic en plakband om op het eerste teken van de legerwoordvoerder de veiligheidskamers af te plakken. Flessen water, ingeblikt voedsel, batterijen voor transistor-radio's en zaklantaarns behoren ook tot de aanbevolen uitrusting. De aankondiging dat de VS, weer zoals in 1991 het geval was, Patriot anti-raketraketten naar Israel zullen sturen is voor de veel Israeliërs een aanwijzing dat de situatie ernstiger is dan ministers en militairen blijven zeggen. De gisteren begonnen verkoop van gasmakers aan toeristen met een geldig visum doet een schepje op dat gevoel van onzekerheid. Deze gasmaskers gaan voor 110 gulden, waarvan de helft statiegeld, in warenhuizen op verschillende plaatsen in Tel Aviv van de hand.

Het gedrag van de Israeliërs, vooral in Tel Aviv en omgeving, loopt vanaf het begin van de crisis vooruit op de instructies van hogerhand. “We vertrouwen op het gezonde verstand van de mensen”, zei minister van Defensie Yitzhak Mordechai enkele dagen geleden, zonder aan te geven wat dan wel de impulsen van het gezonde verstand moeten zijn. Het stimuleren tot het kopen van dik plastic, tegen woekerprijzen hier en daar, waarvan later wordt bericht dat het ondeugdelijk is en dikker moet zijn om gassen en bacteriën tegen te kunnen houden, sticht verwarring. Het ondermijnt ook het vertrouwen in de civiele en militaire leiding.

Nog gisteren zei minister en ex-chef staf Raful Eitan lak te hebben aan en gasmaskers. Hij is van de harde militaire school, hetgeen betekent dat Israels afschrikwekkende wapens de Iraakse president Saddam Hussein voldoende angst moeten inboezemen om het weer niet in zijn hoofd te halen Israel onder raketvuur te nemen of in het uiterste geval een zelfmoordpiloot achter de stuurknuppel van een met biologische of chemische wapens volgestouwd vliegtuig op Tel Aviv af te sturen. Ehud Barak, ook een ex-chef staf en nu leider van de Arbeidspartij, maakt zich ook geen zorgen. “Irak heeft niets (om Israel te bedreigen)”, zei hij deze week op zo'n zelfverzekerde toon alsof hij zojuist met dit goede nieuws terug was gekomen van een inspectiemissie in Irak. Premier Benjamin Netanyahu bleef er ook gisteren bij dat de kans dat Israel in de Iraakse crisis wordt betrokken “uiterst klein is”. Israelische professoren en commentatoren die voor Saddam-kennners doorgaan waarschuwen wel dat Israel op een Iraaks antwoord moet rekenen als Saddam het gevoel krijgt niets meer te verliezen te hebben en zich in levensgevaar beschouwt.

'Het doel is Saddam' luidt de tekst op het omslagblad van de Jerusalem Report van deze week. Volgens dit blad zal Israel bij een Iraakse aanval op bv Tel Aviv niet volstaan met een tegenaanval maar proberen Saddam Hussein te elimineren. Het blad herinnert aan het ongeluk in de militaire basis Tse'elim in 1991 tijdens de training van een militair commando dat in Bagdad Saddam had moeten vermoorden. Nu zou de Israelische luchtmacht met geavanceeerde raketten de Iraakse leider onder schot kunnen nemen. Voor een commentator van de krant Ha'arets is Israels gepraat over coördinatie met de VS vergelijkbaar met “het zich werpen op het pad van een chargerende olifant”, waarmee niet de VS maar Irak wordt bedoeld.

Wat de beoordelingen ook zijn, één ding is zeker: Israel is niet voorbereid op oorlogsgevaar. De kansen daarop werden laag aangeslagen in het vredesproces, dat begon na de Golfoorlog van 1991. Het debat over het ontbreken van voldoende gasmaskers en andere veiligheidsmiddelen zal wel beginnen als de Iraakse crisis achter de rug is.