Goud voor fabrikant klapschaats blijft uit

De fameuze klapschaats zorgde het afgelopen jaar en vooral de afgelopen dagen in Nagano voor een regen records en medailles. Dat is overigens geen garantie dat de fabrikanten van de klapschaats nu ook goud binnenhalen.

ROTTERDAM, 21 FEBR. Zelfs Johann-Olav Koss kon zich niet langer bedwingen. Zijn wereldrecords van Lillehammer zijn mede dankzij de klapschaats verpulverd. Daarom wilde de Noor, die de ontwikkelingen in de schaatssport als radioverslaggever op de voet volgt, ze ook wel eens proberen. Donderdagochtend kreeg hij in Nagano de kans en draaide een groot aantal rondjes op 'klappers' in de M-Wave. Koss' oordeel was positief. Hij toonde zich vooral verbaasd over de versnelling die in bochten optreedt.

De klapschaats heeft dit Olympische seizoen voor een ware revolutie gezorgd. Maar de regen aan records en Nederlandse schaatsmedailles in Nagano is nog geen garantie dat nu de schaatsfabrikanten aan de beurt zijn om het goud binnen te halen. Velen denken dat de klapschaats voor de grote doorbraak staat bij een breed schaatspubliek en dat de hof- en hoofdleverancier ervan, Viking in Weesp - marktaandeel wereldwijd onder de wedstrijdrijders naar eigen zeggen 95 procent - even snel rijk gaat worden. Viking drukt dat enthousiasme snel en beslist de kop in. “Er moet gewoon nog geld bij”, zegt Vikings financiële en commerciële man H. Vos. Volgens hem duurt het zeker tot 2002 voordat zijn bedrijf winst op de klapschaats maakt.

“Maar”, zegt Vos, “dan moeten we de komende jaren eerst wel met een goedkoper type op de markt komen, dat ook voor mensen met een kleinere beurs te betalen is. Hier in Nederland kunnen we zo'n goedkopere klapschaats niet maken. Dan moeten we waarschijnlijk in China gaan produceren. Het probleem is dat de Chinezen er nu technisch waarschijnlijk nog niet toe in staat zijn.” De goedkoopste klapschaats van Viking kost nu circa duizend gulden, de duurste komt op 1.425 gulden.

Schaatsen, het is al zo vaak gezegd, is alleen een mondiale sport in Nederland. Daarom beklemtoont Vos van Viking ook dat men zich geen al te grote voorstelling moet maken van de commerciële mogelijkheden. “Het is een markt van niks. De wereldmarkt is net zo groot als onze afzet aan één grote dealer in Nederland.” In Nederland worden in een winter met natuurijs zo'n 300.000 paar schaatsen verkocht. Is er geen buitenijs, dan daalt dat al snel tot onder de 50.000. Vikings afzet beperkt zich dit jaar tot 20.000 à 25.000 paar.

Viking merkt dan ook nog absoluut geen positief effect van de Winterspelen. “We hebben eerst gezorgd dat iedereen die mogelijk in Nagano zou gaan rijden ze kon kopen”, zegt Vos. “En vaak geven we ze aan de toprijders nog cadeau ook, 'in bruikleen' noemen we dat. Als je dat allemaal meerekent, is het helemaal geen vetpot. We zien het maar als reclame.”

Pagina 19: Wachten op natuurijs

Schaatsverkoper Hans Vollenbroek, oud-marathonrijder, zegt dat hij wel veel mensen in z'n zaak krijgt die naar klapschaatsen informeren en door het succes in Nagano vooral naar Vikings. “Maar de meesten wachten op het nieuwe seizoen. Met dit weer verkoop je haast geen schaatsen.”

Dit seizoen heeft Viking ongeveer 15.000 paar klapschaatsen verkocht, inclusief ombouwsetjes waarmee je een klapmechanisme onder gewone schaatsschoenen kunt zetten. “Daarmee heb je de groep schaatsers die 'op tijd' rijden in feite al te pakken”, meent Vos.

De grote vraag naar de klapschaats komt volgens hem pas als er natuurijs ligt. Viking maakt een duidelijk onderscheid tussen echt fanatieke schaatsers die regelmatig de kunstijsbanen bezoeken en de liefhebbers die alleen de ijzers onderbinden als het hard vriest. “Die buitenijsamateurs hebben nog geen klapschaatsen gekocht. Voor hen maakt het ook niet uit of ze nu vijf minuten eerder of later in de kroeg zitten.”

Viking heeft “een paar ton” in de ontwikkeling van de klapschaats gestopt. “We hebben het nooit exact uitgerekend maar behalve materiaal er is heel veel tijd in geïnvesteerd. En dan heb ik het nog niet eens over de inspanningen van anderen, zoals de wetenschappers van de Vrije Universiteit.”

Het bedrijf zegt, juist omdat de schaatsmarkt al zo klein is, de klapschaats in feite voor een te lage prijs op de markt te hebben gebracht. “Iedereen denkt dat wij onze zakken vullen, maar onze dealers zeggen tegen ons: jullie zijn te goedkoop.”

Niet elke schaatsverkoper is het daarmee eens. “Als ze klagen dat ze er te weinig op verdienen, moeten ze ophouden met het geven van kortingen aan leden van schaatsclubs.”

Voor concurrenten op de klapschaatsmarkt zit men in Weesp voorlopig niet te sidderen. In Nederland zijn er nog enkele andere leveranciers, onder andere Zandstra die het middensegment van de markt bedient en Schreuder Sport die goedkopere types levert via zaken als Kwantum, Maxis, Makro en Scapino.

Dan is er nog het Almelose Raps dat een klapschaats levert met liefst zeven scharnierpunten tegen één scharnier bij Viking. “In totaal zijn er wel tien soorten klapsetjes te koop. Iedereen denk even snel binnen te lopen”, zegt een schaatsdealer.

Potentieel gevaarlijker concurrenten zijn de Ski-fabriek K2 en sportmultinational Nike. Met K2 heeft Viking al een fikse botsing achter de rug. De Amerikanen sloten een contract met de Duitse schaatsbond maar die liet volgens Viking de Duitse toppers op “onze schaatsen” rijden met K2-schoenen. Nike heeft een klapschaats-ontwerp van de Canadees Bauer overgenomen. Maar dat is in Vikings ogen weinig kansrijk. “Dat is gebaseerd op het type klapschaats waarmee wij vijftien jaar geleden al hebben geëxperimenteerd.”