DUITSLAND

Het artikel 'Hitler is spannend...' in de bijlage W&O van 7 februari geeft mij aanleiding het volgende op te merken. In het artikel komt ter sprake de methode Chronoscoop en er staat een illustratie uit deze methode voor VBO/Mavo afgebeeld. Deze illustratie is irreëel, om niet te zeggen 'verlogen'. Het gaat kennelijk om mensen die op hun onderduikadres (wellicht ten gunste van verraad) gearresteerd zijn.

Zo'n arrestatie geschiedde niet met zoveel soldaten, voorzien van een hakenkruisbanier en ook nog een banier met Mussert erop. De omstanders, volwassenen en kinderen, zien eruit als in de hongerwinter '44-'45, maar dat was nu juist niet (meer) de tijd van zulke arrestaties.

Het plaatje, met al deze ongelijksoortigheden bij elkaar, zal wel 'leerzaam', didactisch bedoeld zijn, maar het effect is mythisch en romantisch, vandaar: 'verlogen'. De Duitse soldaten kijken dan ook zo gruwelijk mogelijk.

Ik was in die tijd scholier (gymnasiast) en vroeg in 1943 aan een Duitse meneer die in Nederland gestationeerd was voor toezicht op de spoorwegen, een vriendelijke en kerkelijke man (protestant), wat hij van de vervolging van de joden vond. Zijn antwoord was: het staat al in de Bijbel dat zoiets gebeuren zal. Dat was dus toen het gevoelen van een gewone Duitse burger!

En als co-auteur Gerard van de Garde in gevoelens geïnteresseerd is en de zaken concreet en actueel wil maken, is ook het volgende interessant: hoe voelden Nederlandse soldaten zich, enige jaren later, als ze moesten deelnemen aan de politionele acties in Indonesië? Hoe voelde de Nederlandse politieman zich die opdracht kreeg joden te helpen deporteren en die opdracht ook uitvoerde? Of vandaag de dag: hoe voelen stappende jongelui zich, als ze ermee geconfontreerd worden dat een weerloos persoon op straat half of helemaal doodgeslagen wordt?

Afgaande op deze illustratie en op het juist actualisering omzeilende commentaar van een co-auteur, lijkt mij dit een slechte methode, ondanks de 'dure' naam Chronoscoop. Dat vind ik jammer, want een lespraktijk van vele jaren maatschappijleer heeft me er steeds weer van overtuigd hoe belangrijk de historische dimensie bij wereldoriëntatie is.