Traag maar poëtisch

Lian Ong: Horizon. Griffioen grafiek, linnen gebonden. ƒ 59,95

Het stripverhaal vierde in 1996 haar officiëuze eeuwfeest en is dus bijna even oud als de film. Waar bij de terugblik op een eeuw filmgeschiedenis geen enkele twijfel werd geuit aan de waarde van films als kunstvorm, ligt dat bij het massamedium strip toch wel even anders. De verbeten lobby van een klein clubje liefhebbers ten spijt, wordt strip nauwelijks tot serieuze cultuur gerekend.

Een gebrek aan originaliteit lijkt het voornaamste euvel te zijn: striptekenaars laten zich vooral inspireren door andere stiptekenaars. Bij de Amerikaanse comics is sprake van een verbijsterende eenvormigheid en zelfs in Frankrijk en België - landen waar strip wél serieus wordt genomen als kunstvorm - zijn tekenaars die zich buiten de platbetreden paden durven te wagen schaars. Het lukt maar een enkeling aan de conventies van het medium te ontsnappen.

Dat de Groningse Lian Ong (41) zich van een oorspronkelijke tekenstijl en een uiterst eigenzinnige verteltrant bedient, komt misschien wel omdat ze bijna niets van strips afwist toen ze die op dertigjarige leeftijd begon te tekenen. In tegenstelling tot al die getalenteerde tekenaars, die zich een hele puberteit lang zó rijkelijk aan strips tegoed hebben gedaan dat elke originaliteit sindsdien onder die ballast verstikt is geraakt, heeft Ong het wiel zélf uitgevonden. Stuifmeel, het broeierig erotische album waarmee ze in 1989 debuteerde, baarde al enig opzien. De scheidslijnen tussen zwart en wit waren scherp, de verteltrant traag. Door de onderhuidse spanning in het verhaal had de lezer steeds de indruk iets over het hoofd te zien dat in de schaduwen loerde. Met Horizon trekt Ong een heel nieuw register open. Ze leeft zich voor het eerst uit in kleur en dat geeft het album meerwaarde. De pagina's trillen van de hitte, regen, kou, zon en wind. Het verhaal gaat over een kleine groep door weer en wind getekende mensen die met wat vee over een kale, koude vlakte trekken. Ze vormen het restant van een stam die door een onbekende ziekte werd gedecimeerd. De personages blikken zo nu en dan weemoedig terug op het verleden. De handelingen blijven beperkt tot voortsjokken door de vlakten en het bijeen zitten rond nachtelijke kampvuren. Het verhaal heeft diezelfde sjokkende tred. Ong heeft daarbij een verteltrant ontwikkeld waarbij de teksten niet altijd vanzelfsprekend in de pas lopen met de beelden.

Het gebrek aan spanning (in de conventionele betekenis van het woord) zal de waardering door een groot publiek in de weg staan. Wie tussen het lezen van enkele Kuifje-albums door, aan Horizon begint, zal het verhaal waarschijnlijk saai en traag vinden. De lezer die het geduld en de concentratie op kan brengen zich te verliezen in het schitterende tekenwerk en zich het ritme van de vertelling eigen maakt, wordt echter rijkelijk beloond. Horizon is een album dat getuigt van een uitzonderlijke poëtische verbeeldingskracht.