Suriname

Met gemengde gevoelens heb ik Anil Ramdas' recensie gelezen van Het paradijs overzee door Gert Oostindie (Boekenbijlage, 23 januari). Hij schrijft dat het wat Suriname betreft niet om miljoenen slaven ging, maar slechts om 500.000. Maakt dit het minder erg? Ook de passage dat het niet om Hollanders ging die dit soort slechte dingen deden, maar vooral om sefardische en asjkenazische joden, Franse hugenoten, Engelsen en Duitsers (toen al) vind ik nogal ver gezocht.

In de visie van de recensent dienen verhalen over uitbuiting en slavernij (een verzinsel van zwarte nationalisten om hun claim op herstelbetalingen kracht bij te zetten) vooral tot natievorming, en dat is hoognodig in een land dat geen eigenheid heeft: 'Zelfs het suikerriet is uitheems en elke geit of koe die er loopt komt van elders.' Hoe zat het ook alweer met dat typische Nederlandse kopje koffie?

De recensent deinst er niet voor terug de kleurtegenstelling flink aan te dikken: 'Roomblanke meisjes dansen met zwarte mannen, waarbij de zwarte man kracht uitoefent om de roomblanke lelie stevig tegen zich aan te drukken.' Zou het nooit andersom geweest kunnen zijn? Dit zijn nu precies de archetypen waartegen zwarte mensen tot op de dag van vandaag strijd moeten leveren.

Volgens de recensent is het opmerkelijk dat veel zwarte nationalisten met blanke vrouwen terugkeerden. Wat is hier nu zo bijzonder aan? Nederland was toen nog geen multiculturele samenleving en de kans dat je tegen een blanke vrouw aanliep was vrij groot. (Nog steeds trouwens, het is opmerkelijk hoeveel blanken er in Nederland rondlopen.) Ook wordt fijntjes opgemerkt dat veel van die gemengde huwelijken in de tropen strandden. Ook dit is niet zo vreemd als je in een totaal andere wereld terecht komt, met andere sociale codes. Het stranden van gemengde huwelijken kent velerlei oorzaken, trouwens ook niet-gemengde huwelijken stranden vaak, en niet alleen in de tropen.