Heldenrol Tsjechische doelman Hasek in zinderende ijshockeywedstrijd; Olympische droom Canada vervlogen

NAGANO, 20 FEBR. Terwijl de Tsjechen zich gek van vreugde massaal op hun fantastische doelman Dominik Hasek wierpen, stonden de Canadezen aan de andere kant van de ijsvloer wezenloos en verslagen toe te kijken. Weer was de Canadese jacht op de gouden medaille mislukt. Zelfs de beste speler van alle tijden, Wayne Greztky, was niet in staat geweest na 46 jaar de olympische titel terug te brengen in het land waar ijshockey een volkssport is.

Het duurde even voordat Gretzky wilde geloven dat het Canadese team in de halve finale met 2-1 had verloren. Verdwaasd en verbaasd bleef hij op de bank voor zich uit zitten kijken nadat het laatste Canadese penaltyshot van Shanahan door doelman Hasek gestopt werd. Langzaam richtte The Great One zich op, hij schaatste aarzelend het ijs op om zich vervolgens bij zijn moegestreden ploeggenoten te voegen. Nog altijd hoofdschuddend ging Gretzky vervolgens zijn team voor om de Tsjechen te feliciteren. Hij had zijn missie niet kunnen volbrengen. Gretzky en het beste Canadese team dat ooit bij elkaar is gebracht, rest slechts de strijd om de bronzen medaille in Nagano.

Het is niet het toernooi geworden van Gretzky en de andere Canadese sterren Eric Lindros, Joe Nieuwendyk en Steve Yzerman. Het 37-jarige fenomeen Gretzky slaagde er in Nagano nooit in zijn reputatie waar te maken. Meestal schaatste hij stil en bescheiden over het ijs, nooit speelde hij zo goed als hij jarenlang gedaan heeft. Door een olympische titel van Canada of de Verenigde Staten hoopten de bestuurders van de National Hockey League dat het kwijnende ijshockey aan populariteit zou winnen. Maar eerst werden de Amerikanen uitgeschakeld door de Tsjechen en vervolgens ondergingen de Canadezen vanmorgen hetzelfde lot; na de zogenoemde shootouts, die nodig waren omdat de wedstrijd ook na verlenging nog niet beslist was, 1-1.

De uitblinkers in deze opwindende halve finale waren de twee keepers. Aan de Canadese kant stond de voortdurend tegen zich zelf schreeuwende zenuwlijder Patrick Roy. Aan de andere kant de stoïcijnse Dominik Hasek. Het reactievermogen van deze Tsjech bleek van bijna ongekende kwaliteit. Door onnavolgbare reddingen hield hij in de shootouts alle vijf Canadese schoten uit zijn doel. De 33-jarige man uit Pardubice speelt in de National Hockey League bij de Buffalo Sabres en werd vorig jaar als eerste doelman gekozen tot most valuable player. Zijn opwindende keeperswerk herinnerde aan de tijden van andere fenomenale Tsjechische goalies Vladimir Dzurilla en Jiri Holecek, die respectievelijk in 1972 en 1976 de zilveren olympische medaille met het Tsjechoslowaakse team veroverden.

In de opwindende wedstrijd liet Hasek (The Dominator genoemd) zich niet gek maken door de wilde Canadezen die vooral in de slotfase en in de verlenging als beesten op zijn doel afstormden. Een minuut en drie seconden voor het einde van het duel moest hij zich niettemin gewonnen geven bij een schot van Trevor Linden. Het was een onverwachte en sensationele gelijkmaker. Niemand in de kolkende Big Hat rekende er op dat Canada de voorsprong (door een doelpunt van Jiri Sleger in de tiende minuut van de derde periode) nog ongedaan zou maken. Het was het gevolg van een typisch Canadese strijdwijze: een stormloop waarin alle fysieke middelen worden aangewend om de tegenstander te overmeesteren.

De Tsjechen speelden een ander soort ijshockey dan de Canadezen. Veel meer op techniek gebaseerd, veel beheerster en vrijwel zonder het brute lichamelijk geweld dat de mannen rondom Gretzky gebruikten. Een speler als Jaromir Jagr zou Gretzky kunnen opvolgen als 's werelds beste ijshockeyer. Snel, behendig, stickvaardig en veel inzicht. Jagr, die als veel Tsjechen lang haar met een 'matje' draagt, begon bij de beroemde club Poldi Kladno, maar speelt nu voor de Pittsburg Penguins. In totaal spelen elf Tsjechen in de National Hockey League. Vergeleken bij de andere acht kwartfinalisten van het olympisch ijshockeytoernooi is dat nogal weinig.

Vooral in de eerste twee perioden kregen de Tsjechen de meeste kansen. Maar de Canadese doelman Roy schitterde met snelle reacties op schoten van vooral de ongrijpbare Jagr. Het was opmerkelijk dat in de wedstrijd weinig spelers strafminuten kregen. Maar dat maakte de botsing tussen deze ijshockeygrootmachten niet flauwer. Opgezweept door het luidruchtige Canadese, Tsjechische en Japanse publiek gingen de spelers elkaar te lijf. Slechts een enkele keer brak een opstootje uit. De Canadezen probeerden de tegenstander te intimideren met lichamelijk en ook met verbaal geweld. Maar de Tsjechen reageerden koel.

De wedstrijd had geen spannender slot kunnen krijgen. Na de doelpuntloze verlenging mocht de Canadees Fleury in de shootouts als eerste met de puck aan zijn stick vanaf de middenlijn naar doelman Hasek schaatsen. Hasek stopte het schot. De Tsjech Reichel schoot op zijn beurt de puck wel langs doelman Roy, waardoor de Tsjechen een voorsprong namen. Alle zeven volgende spelers misten. Tsjechië werd daardoor winnaar en staat zondag in de finale tegen Rusland of Finland.

Het is de vraag hoe Gretzky en zijn Canadezen deze grote tegenslag verwerken. Als ze maar niet zo reageren als de Amerikanen na hun uitschakeling deze week door de Tsjechen. In het olympisch dorp sloegen ze de huisraad van hun appartement kort en klein, beschadigden ze het interieur door brandblussers leeg te spuiten en gooiden ze brandblussers van de vierde verdieping van hun appartement. De Amerikanen richtten naar schatting voor drieduizend dollar schade aan. Het schijnt bij ijshockeyers te horen om als wilden te keer te gaan. Als het niet op het ijs is, dan wel thuis of in het olympisch dorp.