De bijbelmachine

Online Bijbel DeLuxe cd-rom (Uitgeverij Importantia Dordrecht, 078-6146077) ƒ 149,50. Multimedema Bijbel (Uitgeverij Medema Vaassen, 0578-573099) ƒ 75,-

Met een bijbel haal je heel wat in huis: zo'n zeventig boeken uit lang vervlogen tijden - en alles onvermijdelijk overgoten met een mentale saus van tweeduizend jaar cultuur, commentaar en interpretatie. Wat is mooier dan juist daarin te grasduinen met behulp van een grommende bijbelmachine, die bliksemsnel de geringste opwelling van de lezer volgt en iedere gewenste zoekopdracht in bijbelverzen omzet? Voorheen had je voor een beetje bijbeldoorkruising al snel een groot bureau nodig, een stapel boeken en een zee van tijd. Met de Online Bijbel DeLuxe cd-rom heb je genoeg aan een computer en een beetje digitale handigheid.

Zo maar een vraagje: wordt er vaak geaarzeld in de bijbel? Tiktik, klikklik: slechts zelden wordt er geaarzeld in de bijbel. In de NBG-vertaling van 1951 komt 'aarzelen' (aarzeling, aarzel, etc) vijf keer voor. En alle keren in negatieve reuk. Typerend is Jeremia 31:21/22: 'Keer terug, jonkvrouw Israels, keer terug naar uw steden hier! Hoelang zult gij aarzelen, o afkerige dochter?' En met de in de cd-rom opgenomen 'Strong-codes' kan zelfs de niet-hebraïcus constateren dat ook in de grondtekst weinig te aarzelen valt. In de Statenvertaling komt het hele woord zelfs niet voor. Twijfel komt al weer vaker voor, vooral in het Nieuwe Testament, maar evenmin onder gunstige vlag. Hooguit is er begrip, zoals in de brief van Judas (1:22): 'En weest ook barmhartig jegens sommigen, die twijfelen'.

Dit aarzelende aanslaan van de bijbelmachine is maar een begin van wat mogelijk is met de Online Bijbel DeLuxe cd-rom. Aanklikken van (meestal oude) commentaren, opzoeken van de context, vergelijking van tientallen bijbelvertalingen. Nederlandse, Franse, Duitse, Engelse, Latijnse, Chinese, Arabische en desgewenst ook Creools-Haïtiaanse vertalingen én Griekse en Hebreeuwse grondtekstuitgaven komen in een handomdraai naast elkaar op het scherm. Via een vernuftig file-systeem kan de gebruiker aan iedere tekst eigen commentaar toevoegen. Wel is de collectie zwaar protestants: katholieke commentaren en de Willibrordvertaling ontbreken.

Bij eerste kennismaking is het Online Bijbel-programma enigszins moeilijk te doorgronden, maar oefening baarde in ieder geval bij mij snel kunst. En de vorige week verschenen versie 7.04 is alweer een stuk prettiger in het gebruik dan de vorige. (Eis bij aankoop in een winkel dus altijd deze nieuwste versie.) De bedoeling is dat het uit Canada stammende Online-programma een wereldstandaard wordt waaraan over de hele wereld bijbelvertalingen (en commentaren) worden toegevoegd. Vanaf de internetsite www.omroep.nl/eo/bible zijn op die manier al compatibele bijbelvertalingen en commentaren te downloaden.

De Multimedema Bijbel van uitgeverij Medema, de helft goedkoper, is niet slecht, maar verliest het op bijna alle punten van de Online Bijbel. De schijf bevat slechts vier bijbelvertalingen, maar het belangrijkste bezwaar is wel dat Medema-bijbel niet met losse verzen werkt: bij zoeken krijg je geen verzenlijst maar de héle bijbeltekst voorgeschoteld, waarin je dan van trefwoord naar trefwoord hopt.

De Online Bijbel lijkt me dus een must voor de digitaal begaafde predikant en voor gecomputeriseerde bijbelstudiegroepen. Maar ook de zelfbijbelende leek kan er - mits hij al een beetje bekend is met de Bijbel - veel plezier aan beleven. Al was het maar omdat bij vrijwel iedere zoektocht onverwachte poëzie opduikt. Bijvoorbeeld Jesaja 28:7/8: '... priester en profeet waggelen van bedwelmende drank, zijn verward door wijn, tuimelen van bedwelmende drank, waggelen bij een gezicht, wankelen bij een rechtspraak. Ja, alle tafels zijn vol walgelijk braaksel, geen plek is er over.'