Voetnoot

MINISTER ZALM heeft zich afgelopen maandag na afloop van het beraad van de Europese ministers van Financiën kritisch uitgelaten over de rol van de Verenigde Staten in de beheersing van de Aziatische financiële crisis. Een beetje vreemd is het wel. Tegenover de Amerikaanse inspanningen in de Azië-crisis staat namelijk een volledige Europese inertie.

Zalms Duitse collega Waigel is deze week op bezoek in Zuidoost-Azië en zijn Franse collega Strauss Kahn heeft aangekondigd over een tijdje ook eens naar de crisislanden te zullen gaan. Het Britse voorzitterschap van de EU heeft, in de persoon van minister Brown, nog geen initiatief genomen. De Amerikanen zijn al maanden actief. Larry Summers, de onderminister voor internationale financiële zaken, heeft samen met directieleden van het Internationale Monetaire Fonds (IMF) al vorig jaar een rondreis langs de hoofdsteden van de getroffen landen gemaakt en harde onderhandelingen gevoerd. Ook hebben de Amerikanen, op kerstavond 1997, in het gebouw van de Federal Reserve in New York de top van de grootste banken in de wereld bij elkaar geroepen en gedwongen hun kredietverlening aan Zuid-Korea te hervatten. Daarmee voorkwamen ze een mogelijke internationale financiële catastrofe.

Vier jaar geleden waren de Europese landen nijdig op de VS dat ze een hulppakket van het IMF voor Mexico doordrukten. Toen was het verwijt dat het IMF moest opdraaien voor de belangen van het Amerikaanse bankwezen dat immers grote bedragen in Mexico had uitstaan. In de crisislanden van Azië zijn de Europese banken (met name: Deutsche Bank en Crédit Lyonnais) de grootste schuldeisers. De Amerikaanse banken hebben 46 miljard dollar uitstaan, de Europese banken 320 miljard. Niettemin heeft het tot nu toe aan Europese initiatieven ontbroken.

DE VS HEBBEN de miljardensteun in het kader van de IMF-programma's aan Zuid-Korea, Thailand en Indonesië gecoördineerd en daarbij andere landen via verschillende internationale gremia aangezocht om mee te doen.

Is dat vreemd? Ja en nee. Zuid-Korea is lid van de OESO, de club van 27 rijke industrielanden, en gezien zijn ligging een geopolitiek veiligheidsrisico. Nederland is lid van de G-10, de club van elf rijkste lidstaten van het IMF. Voor Zuid-Korea is Nederland aangeslagen voor een bijdrage van maximaal 312,5 miljoen dollar. Voor Indonesië had Nederland ook wel willen bijdragen, zei Zalm, maar Nederland was niet gevraagd. Misschien herinnerde men zich in Washington de affaire-Pronk uit 1992.

Toch raakte Zalm met zijn kritiek op het Amerikaanse optreden een punt. De Europese Unie, de monetaire moloch in wording, is (nog) geen financieel-economische supermacht en ontbeert een politiek gremium om eenduidige standpunten in internationale forums te vertolken. Nederland voelt niets voor de Franse gedachte van een krachtige rol voor 'Euro-X', het nog te vormen beraad van ministers van Financiën van de euro-landen. In geval van internationale financiële crises kan slagvaardigheid nooit kwaad.