Strijd tegen vijf plagen

De Britse welvaartsstaat is een halve eeuw oud. De term komt van de toenmalige aartsbisschop van Canterbury, William Temple. De inhoud werd het pakkendst verwoord door Winston Churchill: bescherming “van de wieg tot het graf”.

Grondlegger was de Liberale academicus William Beveridge die in 1942 zijn baanbrekende rapport 'Social Insurance And The Allied Service' publiceerde. Daarin zette hij uiteen hoe de vijf plagen van de vooroorlogse samenleving konden worden bestreden. Armoe, Ziekte, Onwetendheid, Ellende en Ledigheid zouden door een netwerk van sociale voorzieningen komen te verdwijnen. Zijn ideeën werden door de naoorlogse Labourregering onder Clement Attlee omgezet in de praktijk.

De Conservatieven hebben de schepping van Labour nooit op de korrel durven nemen. Alleen Edward Heath deed aan het begin van de jaren zeventig een halfslachtige poging. Ook Margaret Thatcher verklaarde een hervorming van de welvaartsstaat taboe nadat een ingrijpende herziening van de nationale gezondheidszorg in 1982 strandde op breed publiek verzet.

Het Britse sociale stelsel is gedurende de laatste twee eeuwen met een regelmaat van eens per vijftig jaar vernieuwd. Voorlopers van de huidige welvaartsstaat waren de Poor Law Amendment Act van 1834 en de invoering van de oudedagsvoorziening door de Liberale regering van Herbert Asquith, negentig jaar geleden.