Afzwakking groei eind 1997; Exportsurplus in Duitsland bereikt record

BONN, 19 FEBR. Duitse bedrijven hebben vorig jaar ondanks de Azië-crisis met 121,7 miljard mark het hoogste exportoverschot sinds de hereniging behaald. Toch zwakte de economische groei in het laatste kwartaal van 1997 af als gevolg van achterblijvende investeringen in het binnenland en teruglopende vraag in het buitenland.

In haar maandelijkse verslag over de conjunctuur schrijft de Duitse centrale bank (Bundesbank) de sterke stijging van de export van 12,5 procent toe aan de verbeterde concurrentiekracht van de Duitse industrie, de gematigde loonstijgingen en de ontspannen wisselkoersverhoudingen.

Sinds het recordjaar 1989, toen het overschot 134,6 miljard bedroeg, is de uitvoer niet meer zo hoog geweest. Dankzij de hoge uitvoer is het tekort op de lopende rekening van de betalingsbalans (opbrengsten van goederen, diensten, kapitaal, rente) aanzienlijk gedaald van 19,8 miljard eind 1996 naar 10,1 miljard eind 1997. Sinds de hereniging in 1990 is de Duitse betalingsbalans in de rode cijfers geraakt.

De Bundesbank sluit niet uit dat de economische crisis in Azië de Duitse exportcijfers dit jaar kan afzwakken. Al in het laatste kwartaal bleek dat de vraag naar Duitse goederen in de Aziatische regio terugliep. Tegelijkertijd hebben de Aziatische landen een concurrentievoordeel doordat hun producten als gevolg van de devaluatie goedkoper worden.

De crisis in Azië is een van de redenen waarom minister van Financiën Theo Waigel momenteel een bezoek brengt aan deze regio, om landen met behulp van kredieten een steun in de rug te geven. Duitse bedrijven en banken hebben aanzienlijke belangen in Zuid-Korea, Indonesië en Thailand.

De groei van de Duitse economie is vorig jaar voor negentig procent aan de export te danken geweest. Volgens het Duitse Instituut voor Economisch Onderzoek in Berlijn groeide het bruto nationaal product vorig jaar met 2,2 procent in plaats van de verwachte 2,5 procent. Voor dit jaar wordt gerekend op 2,5 procent groei. De Bundesbank waagt zich in haar februariverslag evenwel niet aan een prognose van de groei voor dit jaar.

Positief beoordeelt de Bundesbank een nieuwe daling van de kapitaalmarktrente, die gunstig is voor het investeringsklimaat. Desalniettemin laat de bank zich somber uit over de ontwikkelingen van de investeringen in Duitsland. De verbeterde positie van het Duitse bedrijfsleven, de hogere resultaten en de herstructureringen leiden vooralsnog niet tot meer investeringen in het eigen land. De bank noemt de investeringsbereidheid ronduit “onbevredigend”.

Om de kwaliteit van Duitsland als vestigingsplaats voor investeerders veilig te stellen, moet het vertrouwen in de hervormingsgezindheid van bedrijven en de overheid worden versterkt, waarschuwt de bank. Hogere looneisen, die de vakbonden voor dit jaar hebben aangekondigd, kunnen evenwel roet in het eten gooien, zo wordt in Frankfurt gevreesd. Ondanks de exportgroei ziet de bank geen verbetering op de arbeidsmarkt, die bijna vijf miljoen werklozen telt.

Ook minister Günter Rexrodt (FDP) van Economische Zaken erkent inmiddels dat de groei afzwakt. Onlangs zei hij te verwachten dat de crisis in Azië de groei in Duitsland met enkele procentpunten negatief kan beïnvloeden.

Het rapport van de Bundesbank bevestigt het gespleten beeld van de Duitse economie. De sterke export toont de verbeterde concurrentiekracht van het bedrijfsleven aan. De grote vraag in het buitenland is toe te schrijven aan de kwaliteit van Duitse producten, de betrouwbaarheid bij levering, de hoge productiviteit en concurrerende prijzen.