Rijksmuseum wordt interactief door vraagbaak

AMSTERDAM, 18 FEBR. In het Rijksmuseum zal op 21 februari een nieuw informatiecentrum in gebruik worden genomen. ARIA (Amsterdam Rijksmuseum Inter Actief) moet gaan fungeren als een centrale vraagbaak voor het publiek. Het multimedia-systeem is ondergebracht op een prominente plek in het museum: de zaal achter de Nachtwacht.

ARIA bestaat uit tien computers met een zogeheten 'touch screen'. Door het beeldscherm even aan te raken, kunnen geïnteresseerden steeds nieuwe keuzes maken en informatie opvragen over verschillende onderwerpen die met de collectie van het Rijksmuseum samenhangen.

Zevenhonderd (kunst)voorwerpen zijn in het systeem opgenomen. Bij elk van die objecten kan uitgebreide achtergrondinformatie worden opgevraagd in twee talen: Nederlands en Engels. Aangezien er voortdurend verwijzingen naar andere kunstwerken en interessegebieden worden aangeboden, kan de - zittende - gebruiker naar hartelust door de museumcollectie dwalen. Informatie kan ook worden afgedrukt. Een pasje voor vijftien prints kost vijf gulden. Geïnteresseerden kunnen bijvoorbeeld de precieze lokatie van een reeks kunstwerken uit laten printen. Een gratis plattegrondje verstrekt meteen de kortste route om langs de geselecteerde werken te lopen.

'Een deel van het publiek heeft behoefte aan informatie die verder gaat dan wat er op de tekstbordjes voorhanden is'' zegt Pieter de Dreu, coördinator van het project. Hij begint een enthousiaste opsomming van alle mogelijkheden van het systeem. 'Je kunt de relaties tussen kunstwerken laten zien, informatie over kunstenaars of historische achtergronden raadplegen, details uitvergroten, een selectie verwante kunstwerken opvragen... En bij elk voorwerp is te zien hoe groot het is ten opzichte van de mens.'

De indrukwekkende reikwijdte van het systeem, bracht ook moeilijkheden met zich mee. Als alles met elkaar samenhangt, kan één eenvoudig foutje al verstrekkende gevolgen hebben. Een tikfout die in een gewone tekst misschien niet eens op zou vallen, veroorzaakt in een computersysteem al snel problemen. Verkeerd gespelde namen dreigen onvindbaar te worden en verwijzingen komen niet meer door.

Vergeleken met oude informatiebronnen (tekstborden, vouwbladen, catalogi etc.) heeft het nieuwe computersysteem nadrukkelijke voordelen. De zoek-mogelijkheden zijn veel groter dan bij traditionele media. Wie een kunstwerk op wil sporen, maar geen titel of kunstenaar kent, kan bijvoorbeeld op thema of tijdperk zoeken. Computer-animaties verschaffen op een aantrekkelijke manier uitleg bij de kunstwerken. Zo wordt bij Rembrandts Nachtwacht aanschouwelijk gemaakt hoe het schilderij eruit zag vóór er aan weerszijden stukken vanaf werden gesneden. Een videofragment van het zogenaamde Roentgen-kabinet toont alle verschuifbare en uitklapbare onderdelen waarover dit rijk bewerkte meubel beschikt.

De tientallen medewerkers die zich in de afgelopen drie jaar met ARIA bezig hebben gehouden, zijn na 21 februari overigens nog lang niet klaar. De Dreu: 'Er moet nog heel wat gesleuteld worden. Het systeem zal groeien en veranderingen zullen steeds bijgehouden moeten worden. Bijvoorbeeld als een kunstwerk wordt gerestaureerd, uitgeleend of ergens anders wordt neergezet. En als het systeem echt goed functioneert, zal ARIA ook toegankelijk zijn op internet.''