Optie Ajax

DE BEURSGANG VAN de AFC Ajax is een waterscheiding in de Nederlandse sport. Hoewel voetballers en trainers nog altijd graag ironiserend over het 'spelletje' spreken, blijken de bestuurders een forse stap verder te zijn. Een voetbalclub is nu eenmaal een bedrijf, heeft een oorlogskas nodig en dus nieuw kapitaal.

Het bestuur van de club denkt met de beursgang honderd miljoen gulden te kunnen aantrekken, geld dat vooral in de diepte (de jeugd) zal worden geïnvesteerd omdat Ajax internationaal alleen kan overleven als de opleiding nog beter wordt dan haar faam nu al suggereert. Maar ook het kopen van andere clubs wordt niet uitgesloten. Schaalvergroting en globalisering zijn ook in de sport trefwoorden geworden.

Ajax heeft er een jaar over gedaan voordat de club de beslissing durfde te nemen om naar de beurs te gaan. Reden voor deze terughoudendheid is de clubsfeer, die het bestuur koste wat kost wil behouden. Maar wie aandelen op de beurs uitgeeft, geeft zich over aan andere loyaliteiten. Een aandelenfonds moet renderen, zowel qua dividend als qua koersontwikkeling. En dat is iets anders dan het mooie voetbal, waar Ajax-coach Olsen naar streeft, en de jaarlijkse beker, die de supportersschare eist. Ajax-bestuurder Van Os waarschuwde er niet voor niets op voorhand voor dat een beursgang een 'totale omwenteling van denken' met zich meebrengt. Al was het maar omdat een speler die aandelen in zijn eigen club heeft, per definitie over voorkennis beschikt.

VAN OS HEEFT gelijk. Als Ajax op het koersenbord aan het Damrak genoteerd staat, zal de vereniging een metamorfose ondergaan. De verdedigingslinies die het bestuur wil opwerpen - slechts 30 procent van de aandelen zal aan de beurs worden verhandeld, er komt een register voor de transacties van mensen die koersgevoelige informatie kunnen hebben en bovendien houdt de vereniging een zogeheten gouden aandeel voor noodgevallen achter de hand - veranderen aan die onvermijdelijkheid weinig tot niets. Business, al is het in het geval van Ajax een vorm van emotiebusiness, vereist immers rationaliteit. Voor hondentrouw koop je niets.

Liverpool-manager Bill Shankley zei ooit dat voetbal 'een bijzaak' in het leven is, maar wel 'de belangrijkste bijzaak'. Hij vertolkte daarmee precies de loyaliteit van zijn fans. Het Ajax-bestuur maakt van deze bijzaak nu een hoofdzaak. Het loopt daarmee het risico dat de liefhebbers van de sport, als het met de hoofdzaak ineens niet goed meer gaat, gaan omzien naar een andere bijzaak. En dan wordt de calloptie 'voetbal' ineens een putoptie.

FILMS