Dutroux symptoom van 'Belgische ziekte'

De van kindermoord verdachte Marc Dutroux werd niet van hogerhand beschermd, maar profiteerde van het falen van politie en justitie. Die conclusie trekt een Belgische parlementaire onderzoekscommissie. De twijfels blijven.

BRUSSEL, 18 FEBR. Iets aantonen dat er niet is. Dat was de onmogelijke opdracht die de parlementaire 'commissie-Dutroux' zichzelf had gesteld. Marc Dutroux heeft geen directe bescherming genoten die het falen van het onderzoek naar verdwenen kinderen verklaart, zo luidt haar conclusie die gisteren onder grote mediabelangstelling in de Kamer werd voorgelezen. Geen netwerken van 'hooggeplaatsten', geen 'dikke koppen' die rollen, geen politiek verantwoordelijken die worden aangewezen.

Het kwam voor velen als een anti-climax. “Een maat voor niets”, kopt de populaire krant Het Laatste Nieuws vandaag op zijn voorpagina. Tiny Mast, de moeder van twee vermoorde kinderen, concludeerde: “Eerst zegt iedereen dat er netwerken bestaan. Nu plots verklaart men ons voor gek.” De Gazet van Antwerpen vindt de conclusies onduidelijk en “de twijfel blijft”.

Theorieën over complotten en doofpotten tierden de afgelopen anderhalf jaar welig, na het losbarsten van de affaire-Dutroux. Hoe was het anders te verklaren dat Marc Dutroux jarenlang zijn gang kon gaan met het ontvoeren en opsluiten van kinderen terwijl hij werd geobserveerd door de rijkswacht, een paar keer tegen de lamp liep wegens andere misdrijven en vervolgens weer werd vrijgelaten? De conclusie dat hij bescherming genoot van hogerhand, was snel getrokken. Zeker in België, dat al een indrukwekkende lijst van onopgeloste misdrijven kent, zoals de moord op de socialist André Cools of de overvallen van de Bende van Nijvel waarbij bijna dertig doden vielen.

De parlementaire commissie concludeert nu dat Dutroux zo lang ongestoord zijn gang kon gaan omdat hij profiteerde van laks optreden van politie en justitie en van normvervaging. Zo werkte Dutroux voor de gerechtelijke politie van Charleroi als tipgever in de illegale autohandel en werd hij daarom zelf met rust gelaten. Intussen voerde de rijkswacht onder de codenaam 'Othello' een onderzoek naar Dutroux waarvan justitie niet op de hoogte was.

Geen monstercomplot, maar laksheid, “corruptief gedrag” en gebrek aan samenwerking - die conclusie is nog erg genoeg, en misschien veel erger dan het onthullen van een netwerk met bewuste bescherming. Het betekent immers dat het Belgische systeem slecht functioneert. De conclusie dat geen sprake is van bescherming biedt geen troost, constateerde dan ook Marc Verwilghen, voorzitter van de onderzoekscommissie. “Men zou hoera geroepen hebben mocht men zekerheid hebben over directe protectie van hogerhand, maar nu veegt men deze vaststellingen onder tafel, terwijl ze eigenlijk nog veel erger zijn omdat ze ingebakken zitten in het Belgisch bestel.” Volgens Verwilghen heeft zijn commissie aangetoond dat sprake is van “een aantal nevenverschijnselen van affairisme tot corrupt gedrag, in een woord: de Belgische ziekte”.

Het is de vraag of het rapport van de 'commissie-Dutroux', dat op Internet is te lezen, het geschokte vertrouwen in de Belgische politie, justitie en politiek kan herstellen. Ruim anderhalf jaar werd gewacht op namen en feiten. Afgelopen weekeinde nog demonstreerden ruim 25.000 mensen door Brussel 'tegen de wet van de stilte'. De onderzoekscommissie had hooggespannen verwachtingen gewekt, nu zou er duidelijkheid komen. Maar ze kwam met een genuanceerd verslag, zonder namen te noemen. Net als eerder een parlementaire onderzoekscommissie tot de conclusie kwam dat de vele doofpottheorieën rond de Bende van Nijvel vooralsnog ongegrond zijn en dat coördinatieproblemen het onderzoek belemmerden.

“Ik denk dat we opnieuw moeten leren geloven dat mensen in alle eerlijkheid tot een conclusie komen”, bezwoer gisteren minister De Clerck (Justitie). “Als we niemand meer geloven, is deze maatschappij kapot.” Maar er is meer nodig, anders blijft het protest hangen. De betoging afgelopen weekeinde was een optocht van ontevredenen - ouders van vermoorde kinderen, familie van de vermoorde veearts Karel van Noppen en nabestaanden van de slachtoffers van de Bende van Nijvel.

De regering wil voor het eind van dit jaar wetten goedgekeurd hebben over hervormingen bij politie en justitie - op tijd voor de verkiezingen van juni volgend jaar. Maar wetswijzigingen volstaan niet om de twijfel weg te nemen. De bevolking wordt geen duidelijke politieke oplossing geboden om de 'Belgische ziekte' te genezen en niemand neemt de politieke verantwoordelijkheid voor het jarenlang verwaarlozen van justitie. Dat kan zich tegen politici keren. Bitter eiste gisteravond de vader van het vermoorde meisje Julie Lejeune het aftreden van de regering. “Die is verantwoordelijk voor de structuren, dus ook voor de dood van mijn dochter.”