Man in Pictures

Close-up: Stefan Lorant, Man in Pictures (Paul Cohen, 1997, Ned.), Ned.1, 22.48-23.41u.

Histories: Evgueni Khaldei, fotograaf onder Stalin. Belg.2, 20.30-21.15u.

Er zijn verhalen die je, met al hun variaties erop, wel duizend keer kunt horen. Bijvoorbeeld hoe de stokoude Stefan Lorant, fotograaf en voormalig filmregisseur en cameraman, vertelt hoe hij in zijn jonge jaren de opdracht van de studiobazen kreeg om proefopnames te maken van een aankomend actricetje. Het was warm en hij had er niet zo'n zin in: “Zoek toch een leuke man om mee te trouwen”, moet hij gemopperd hebben. Gelukkig heeft ze dat niet gedaan, want de mislukte screentest kon niet voorkomen dat Marlene Dietrich een ster werd.

Stefan Lorant (1900-1997) werd geboren in Boedapest, maar trok al op jonge leeftijd naar Duitsland om zijn geluk te beproeven in de filmindustrie. Hoewel hij zo'n veertien filmtitels op zijn naam heeft staan, is hij vooral bekend geworden als de uitvinder van het fotoverhaal, de voorloper van de latere fotoroman. Als hoofdredacteur van de Münchener Illustrierte Presse verrichtte hij baanbrekend werk op het gebied van layout en vormgeving. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij werkzaam in Engeland (waar hij aan de wieg stond van tijdschriften als Picture Post en Weekly Illustrated en werk publiceerde van onder anderen Robert Capra, Brassaï en Alfred Eisenstaedt) en later in de Verenigde Staten. In Stefan Lorant: Man in Pictures heeft documentairemaker Paul Cohen veel archiefmateriaal uit die periodes verzameld, dat hij op een inventieve manier heeft doorsneden met interviews en zwart-wit foto's die hij zelf van de fotograaf maakte. Lorant mag dan oud zijn, vergeten is hij zeker niet: tijdens de opnames van de film plukte hij een nummer van Life uit de kiosk waarin een van zijn fotobewerkingen van de zeer door hem bewonderde Abraham Lincoln was afgedrukt. En ook versleten is hij niet: achter de hand van Cohen zie je duidelijk de directieve hand van de oude fotograaf zijn eigen portret regisseren.

Meer fotojournalistiek is er eerder op de avond op België 2 waar een portret van de Russische fotograaf Evgueni Khaldei wordt uitgezonden. Khaldei werd bekend door de foto die hij maakte van een Russische soldaat die op de puinhopen van de Duitse Rijksdag de vlag van de Sovjet-Unie ontrolt. Een plaat die, zo vertelt Khaldei aan regisseur Marc-Henri Wajnberg, geheel geënsceneerd is.