'Het paarse kabinet helpt ons naar de sodemieterij'

Volgens CDA-leider Jaap de Hoop Scheffer is er geen sprake van een morele crisis in het Nederland van Wim Kok. Cabaretier Freek de Jonge meent van wel.

AMSTERDAM, 17 FEBR. CDA-lijsttrekker Jaap de Hoop Scheffer rijdt op zijn fiets wel eens door het rode stoplicht. “En mijn achterlicht is ook niet altijd in orde”, bekende hij gisteren tegenover cabaretier Freek de Jonge. Die wacht naar eigen zeggen wel als een 'eikel' voor rood: “En wij weten tenminste nog dat doorrijden eigenlijk niet mag, maar over drie generaties is betekent 'rood' gewoon doorrijden.”

De Hoop Scheffer sprak gisteren met De Jonge in De Balie over de moraal in Nederland in een door de Volkskrant georganiseerd debat. Vooraf leek dit voor hem een uitgelezen mogelijkheid het christendemocratische profiel van zijn partij en van hemzelf kort voor de verkiezingen wat aan te scherpen. Uiteindelijk schrok De Hoop Scheffer echter terug voor de moraliserende overheid en weigerde hij anders dan zijn gesprekspartner zelfs te spreken van een 'morele crisis' in het Nederland van premier Kok.

Het CDA is traditioneel de meest moralistische van de grote partijen en meent in zijn verkiezingsprogramma een alternatief te bieden voor het 'economie-denken' van de 'paarse' partijen. Hoewel lijsttrekker De Hoop Scheffer gisteren openlijk zijn geloof beleed in “Jezus, als God tussen de mensen”, is hij daarin minder uitgesproken dan voorgangers binnen het CDA als Van Agt met diens 'ethisch reveil' of Lubbers, die ooit bekende te bidden in moeilijke tijden.

De aanval op het paarse kabinet kwam echter van De Jonge, naar zijn zeggen 'een heftiger moralist dan ooit'. “Het gaat geweldig roept paars, ja, met de economie. Intussen wordt de wekker van de tijdbom verder opgedraaid, jutten we elkaar op en jagen de airmiles ons alleen maar verder op, weg, het land uit. Paars helpt ons naar de sodemieterij als er alleen op deze manier wordt geïnvesteerd”, sprak de domineeszoon. Ooit vormde God, taboe en offer de driehoek van de moraal, maar “God is dood, taboes zijn doorbroken en het offer, de verzoening met God, is geridiculeerd”.

De affaire-Kluivert is de ogen van De Jonge illustratief voor het normverval. De voetballer werd verdacht van een groepsverkrachting, maar is uiteindelijk niet vervolgd. “Die jongen is opgegroeid met de gedachte, dat als er niet gefloten wordt, hij geen overtreding maakt. Hier heeft de scheidsrechter niet gefloten”, zei De Jonge: “Zo ontstaat de indruk: met zijn vieren een vrouw verkrachten, dat moet kunnen.”

De Hoop Scheffer vindt het handelen van Kluivert “moreel verwerpelijk”, ook omdat diens vriendin op dat moment zwanger was. Ook hij vindt dat het individualisme en het materialisme de binding in de samenleving hebben aangetast, maar de voorstelling van zaken door De Jonge noemde hij 'acopalyptisch'. Hij blijft “hopen op het goede in de mens”. In het voetbal bijvoorbeeld begint volgens hem de verloedering al bij ouders die langs de lijn roepen: 'Schop hem dood' en moeten de ouders worden aangesproken, net als die van de relschoppers in Groningen.

Daarmee kwam De Hoop Scheffer bij het favoriete CDA-thema: het gezin. “Freek, hou jij van jouw kinderen?”, leidde hij het onderwerp op gevoelige toon in. En na een korte stilte: “In een gezin leren kinderen zich te hechten, daar worden de normen geleerd.”

Voor De Hoop Scheffer geen overheid met “de valse pretentie de wijsheid in pacht te hebben”, maar de eigen verantwoordelijkheid van de burgers. “De politiek moet geen pasklare oplossingen presenteren, maar moet het aandurven om de kiezers dilemma's voor te leggen. De politiek is leidend in het debat en moet grenzen trekken”, vindt De Hoop Scheffer, maar meer ook niet.

De Jonge, die ook niet veel meer wist te verzinnen dan “meer geld voor de laboranten van de moraal” zoals kunstenaars en filosofen, wil wel meer actie van de politiek. “Wat bied je mensen die je vraagt zich aan de normen te houden? Die onmiddellijk vragen 'Eerlijk zijn? Gehoorzaam zijn? Waarom zou ik?' Wat is het antwoord van de politiek?”

De Hoop Scheffer bleek het antwoord ook niet te kennen.